Jedno słowo, ale bardzo nośne i mocne – marihuana. Uzależnienie, haj, używka, narkotyk, czy może jednak lekarstwo? Cała masa emocji. W 2008 roku CBOS, na zlecenie Biura ds. Przeciwdziałania Narkomanii, przeprowadził ankietę (na uczniach ostatnich klas szkół ponadgimnazjalnych), której wyniki są następujące: 30,5% młodzieży odpowiedziało, że używało marihuany. Największą grupę użytkowników stanowią młodzi ludzie, w przedziale wiekowym 15-24 lata. /źródło: Co mówią wyniki badań o szkodliwości zażywania marihuany? Przegląd badań/

Czym ona jest, jakie są skutki używania, czy warto po nią sięgać? Czy nie jest czasem demonizowana? Co mówią badania i świat medycyny? Na te i wiele innych pytań odpowiemy w poniższym opracowaniu.

Co to jest marihuana?

  • Marihuana w dużym skrócie jest suszem pozyskiwanym z roślin gatunku Cannabis, czyli konopi. Ale czym innym jest marihuana pozyskiwana z konopi indyjskich, a inne właściwości prezentuje susz z konopi siewnych.
  • Marihuana (w potocznym znaczeniu – trawka, maryśka, gandzia, ziele, itp.) powstająca z konopi indyjskich, zawiera duże ilości związku psychoaktywnego THC.
  • Do wyprodukowania marihuany stosowane są ususzone kwiatostany konopi, zazwyczaj żeńskie (czasami sfermentowane).
  • Marihuana zazwyczaj palona jest pod postacią tzw. jointów, ale jest również spożywana z jedzeniem lub jako napar.

Za psychoaktywne działanie marihuany odpowiada kannabinoid THC (tetrahydrokannabinol).

Niektóre odmiany konopi hoduje się tak, by zawierały jak najwięcej THC, a jak najmniej innych kannabinoidów.

No dobrze, ale czy to wszystko jest takie proste? Mamy konopie, które zwierają THC i już doznajemy haju i odlotu?

Nie. To skomplikowany proces, a najważniejsze, jak zwykle, jest na samym początku:

  • Aby otrzymać wysokiej jakości susz, z wysoką zawartością i jakością kannabinoidów, potrzeba doskonałych warunków dla konopi – czyli odpowiedniej gleby, słońca i wody. Z dobrych, najlepiej ekologicznych upraw otrzymamy dobrej jakości konopie, zarówno indyjskie, jak i siewne (bogate w inny kannabinoid – CBD).

Czy marihuana jest narkotykiem?

Temat dotyczący marihuany jest bardzo szeroki i pisać można by naprawdę długo. Jest jednak kilka kwestii, które należy podkreślić na początku:

  1. Marihuana jest narkotykiem, a w Polsce jest ona nielegalna. Nielegalna jest bowiem uprawa konopi indyjskich. Art. 62 Ustawy o Przeciwdziałaniu Narkomanii /Kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3/
  2. Marihuana wykazuje szkodliwe skutki zażywania i uzależnia, choć niektórzy traktują ją jako używkę na poziomie papierosa czy alkoholu. Zaliczana jest do tzw. „miękkich narkotyków”.
  3. Specjalnie modyfikowane odmiany konopi zawierają obecnie nawet 20% psychoaktywnego THC. Kiedyś poziom ten oscylował na poziome 0,8 – 1,2 %, co pokazuje ogromną różnicę wynikającą z jej głównego przeznaczenia. W polskim prawie dopuszczalna ilość THC wynosi poniżej 0,2%.

Ale jak to się dzieje, że THC ma siłę oddziaływania na organizm w zakresie wpływu na psychikę i percepcję?

Możesz zjeść świeże konopie i nic się nie stanie. Jak to możliwe? Aby THC „stało się psychoaktywne”, potrzeba ciepła, czyli PODGRZANIA – dekarboksylacji. To spalanie lub podgrzewanie suszu konopnego wydziela psychoaktywne THC, które powoduje uczucie haju i może uzależniać. Jedząc surowe konopie spożywamy THCA, czyli niepsychoaktywny kwas tetrahydrokannabinolowy.

Czy poza THC i THCA konopie indyjskie coś jeszcze zawierają? Tak, konopie to rośliny będące zbiorem szerokiej gamy związków, również o dobroczynnym działaniu na ludzki organizm. Te inne substancje nie powodują jednak haju i nie są uzależniające.

Dlaczego wiele osób sięga po marihuanę?

Każdego dnia miliony ludzi na całym świecie sięgają po kawę, czekoladę, papierosy. Dlaczego? Odpowiedź jest prosta, są one dla nich czynnikiem odstresowującym, uspokajającym, dającym poczucie przyjemności. I choć absolutnie nie można stawiać znaku równości między np. kawą a marihuaną, to jednak nawyk. Uzależnienie działa na podobnych zasadach.

Uzależnienie jest nieodpartą potrzebą przyjmowania określonego środka uzależniającego w celu doznania przyjemności lub usunięcia przykrych objawów jego braku.

Platforma edukacyjna Ministerstwa Edukacji i Nauki
Skutki palenia marihuany
Źródło: Platforma edukacyjna Ministerstwa Edukacji i Nauki

Pojawia się jednak pytanie, czy jednorazowe zażycie marihuany to już początek uzależnienia? Generalnie, nie. Decydujący wpływ na rozwój wydarzeń ma stan zdrowia osoby, wiek, uwarunkowania psychiczne, czynniki społeczne, funkcjonowanie w danej społeczności, itp.

Medycyna wyróżnia kilka etapów uzależnienia, sprawdź, czym się charakteryzują:

  • Eksperymentowanie – czyli ciekawość danej substancji i jej działania,
  • Okazjonalne zażywanie – podczas spotkań towarzyskich, imprez, itp. (integracja z grupą – potrzeba akceptacji),
  • Regularne zażywanie – wyznacza rytm dnia, staje się częścią życia,
  • Uzależnienie – zwiększanie dawek, ilości czy siły działania środków – reakcja organizmu na odstawienie – złe samopoczucie, niepokój, agresja, itp.

Dlaczego tak wiele osób sięga po używki, w tym marihuanę? Najczęściej z następujących powodów:

  • dla przyjemności, relaksu i odprężenia,
  • z ciekawości,
  • by nie odstawać od grupy,
  • aby zwrócić na siebie uwagę, zyskać akceptację innych,
  • by zapomnieć o problemach,
  • by zminimalizować stres, lęk, itp.

Przeczytaj, co mówią badania na temat zażywania marihuany i wpływie czynników społecznych:

„Mniej uwagi poświęca się wpływowi marihuany na rozwój stosunków społecznych. Newcombe i Bentler (1988) zbadali związek między używaniem narkotyków i stopniem społecznego poparcia oraz doświadczania samotności. Przekrojowe analizy danych wykazały, że osoby zażywające jakiekolwiek narkotyki, w tym konopie, częściej niż inni zgłaszają brak wsparcia oraz poczucie osamotnienia (Newcombe i Bentler, 1988)”

Co mówią wyniki badań o szkodliwości zażywania marihuany? Przegląd badań. Katarzyna Dąbrowska, Ewa Miturska, Jacek Moskalewicz, Łukasz Wieczorek – Zakład Badań nad Alkoholizmem i Toksykomaniami Instytut Psychiatrii i Neurologii

Co mówią statystki na temat zażywania marihuany?

Jak napisaliśmy we wstępie artykułu, 30,5% uczniów szkół średnich miało kontakt z marihuaną.

Z badania przeprowadzonego w 2010 roku wśród reprezentatywnej grupy mieszkańców Polski w wieku 15–64 lat wynika, że do używania przetworów konopi (głównie marihuany lub haszyszu) kiedykolwiek w życiu przyznało się 17,6% ankietowanych. W zrealizowanym dwa lata później badaniu rozpowszechnienia stosowania marihuany na reprezentatywnej ogólnopolskiej próbie osób w wieku powyżej 15. roku życia, kontakt z przetworami konopi zadeklarowało 12,2%. Marihuana jest również najczęściej używanym narkotykiem w USA; w 2015 roku ponad 11 milionów osób między 18. a 25. rokiem życia używało jej w roku poprzedzającym badanie. Szacuje się, że na świecie obecnie ponad 120 mln ludzi używa rekreacyjnie konopi.

Zdrowotne następstwa rekreacyjnego używania kannabinoidów, Anna Klimkiewicz, Agata Jasińska,Katedra i Klinika Psychiatryczna, Warszawski Uniwersytet Medyczny.

Wpływ THC i marihuany na organizm

Marihuana ze swoimi właściwościami i działaniem nie byłaby tym, czy jest, czyli nie powodowałaby stanu odprężenia, haju czy w następstwie długotrwałego zażywania uzależnienia. Bezsprzecznie marihuana jest substancją, która wywołuje szereg skutków jej zażywania:

  • uczucie tzw. haju – odprężenie, euforia, pobudzenie,
  • zwiększenie tętna i ciśnienia krwi,
  • nieregularne bicie serca,
  • poszerzenie naczyń krwionośnych,
  • spowolniony oddech,
  • osłabienie pamięci,
  • osłabienie koordynacji ruchowej,
  • pobudzenie ruchowe,
  • panika, paranoja, psychoza,
  • upośledzenie układu odpornościowego,
  • podrażnienie układu oddechowego,
  • zaburzenie płodności i rozwoju płodu,
  • ma bezpośredni wpływ na kierowanie pojazdami (wpływając na świadomość upośledza reakcje kierowcy).

Skutki, jakie odczuje organizm po zażyciu marihuany, oczywiście należy różnicować na podstawie tego, czy używka ta zażywana jest jednorazowo (lub okazjonalnie), czy jest już formą długotrwałego uzależnienia.

W przypadku „rekreacyjnego” zażycia marihuany doznajemy również stanu odprężenia i przyjemności, ale dominujące są inne skutki, o czym czytamy w tej pracy:

„W ciągu kilku minut po zapaleniu marihuany dochodzi do przyspieszenia pracy serca, spadku napięcia w drogach oddechowych oraz rozszerzenia naczyń krwionośnych w spojówkach. Częstotliwość akcji serca może wzrosnąć o 20–50 uderzeń na minutę, a w niektórych przypadkach ulega nawet podwojeniu. Stosowanie innych substancji psycho-aktywnych wraz z marihuaną może nasilać ten efekt. Uważa się, że ryzyko wystąpienia zawału serca w ciągu pierwszej godziny po wypaleniu marihuany wzrasta pięciokrotnie. Wyjaśnieniem tego jest fakt zwiększania przez marihuanę ciśnienia krwi i tętna, a także zmniejszania zdolności krwi do transportowania tlenu (palenie)”

Anna Klimkiewicz, Agata Jasińska, Zdrowotne następstwa rekreacyjnego używania kannabinoidów, www.psychiatria.viamedica.pl

Jak to się dzieje, że THC powoduje takie objawy? Odpowiedzią są receptory kannabinoidowe CB1 i CB2, na które THC oddziałuje.

Receptory CB1 zlokalizowane są głównie w ośrodkowym układzie nerwowym, THC aktywuje te receptory, powodując psychoaktywne efekty. Receptory CB1 i CB2 są częścią układu endokannabinoidowego, odpowiadającego za stan równowagi organizmu. Zachwianie jednego z jego elementów powoduje zaburzenie czynności całego organizmu.

Jakie są skutki i objawy długiego palenia?

Badania wskazują, że marihuana nie jest zażywana przez badanych przez długie lata, jednak są to oficjalne statystyki.

„W przypadku użytkowników konopi zwykle istnieje większe prawdopodobieństwo eksperymentowania również z innymi substancjami, w szczególności ze stymulantami i halucynogenami (np. Zimmerman i in., 2005; Milani i in., 2005; Butler i Montgomery, 2004). Trzeba w tym miejscu jednak podkreślić, że większość polskich użytkowników konopi w wieku od 16 do 34 lat w ciągu ostatniego roku przed badaniem nie używało innych narkotyków, a zdecydowana większość nigdy nie używała opiatów (Moskalewicz i in., 2008). Wiele osób używa konopi przez relatywnie krótki okres w swoim życiu, a potem już nigdy nie wraca do tego zwyczaju (Perkonigg i in., 1999)”

Co mówią wyniki badań o szkodliwości zażywania marihuany? Przegląd badań. Katarzyna Dąbrowska Ewa Miturska, Jacek Moskalewicz Łukasz Wieczorek Zakład Badań nad Alkoholizmem i Toksykomaniami Instytut Psychiatrii i Neurologii

Wśród objawów wynikających z długotrwałego palenia marihuany wymieniane są np.:

  • zaburzenia snu,
  • trudności w uczeniu się,
  • upośledzenie koncentracji ruchowej,
  • obniżenie IQ,
  • przewlekły kaszel – zapalenie oskrzeli,
  • spadek samodzielnego funkcjonowania,
  • większe ryzyko, u osób podatnych, na wystąpienie schizofrenii,
  • uzależnienie.

Warto zaznaczyć, że są pewne przeciwwskazania do palenia marihuany, a są to leki oraz choroby.

Jeden ze skutków długotrwałego zażywania marihuany określa się jako zespół amotywacyjny, przeczytaj, czym się charakteryzuje:

„Zasadne wydaje się stwierdzenie, że występowanie zespołu amotywacyjnego dotyczy głównie długotrwałego i intensywnego używania konopi (…) Syndrom amotywacyjny u użytkowników marihuany objawia się głównie zanikiem woli do wykonywania prostych i codziennych czynności, apatią, poczuciem pustki i nudą, osłabieniem intuicji oraz ogólnym spłyceniem doznań na poziomie emocjonalnym. Część spośród osób regularnie używających konopi wspomina w badaniach o spadku zainteresowań, utracie ambicji, mniejszej efektywności w nauce i pracy, wiążąc to z niekorzystnymi skutkami zażywania środka”

Konsekwencje używania i nadużywania marihuany w świetle współczesnej wiedzy, Katarzyna Dąbrowska, Ewa Miturska, Jacek Moskalewicz,Łukasz Wieczorek – Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa, Zakład Badań nad Alkoholizmem i Toksykomaniami

Czy od marihuany można się uzależnić?

Każde uzależnienie zaczyna się z pozoru niewinnie, wydaje się, że ma się kontrolę nad papierosem, winem czy inną używką. Marihuana, będąc środkiem wywołującym działanie psychoaktywne (poprzez zawarty w niej THC), może powodować uzależnienia. I choć wcześniej przytoczone wyniki badań wskazały, że osoby zażywające marihuanę zazwyczaj potrafią przerwać jej zażywanie, istniej przypadki ciężkich uzależnień.

Badania z wykorzystaniem standaryzowanych kryteriów diagnostycznych przyniosły dowody na istnienie zespołu uzależnienia od konopi, który charakteryzuje się utratą kontroli nad używaniem substancji, koncentracją na zażywaniu substancji, kompulsywnym przymusem zażywania oraz doświadczaniem pewnych trudności w zakresie funkcjonowania psychospołecznego.

Co mówią wyniki badań o szkodliwości zażywania marihuany? Przegląd badań. Katarzyna Dąbrowska, Ewa Miturska, Jacek Moskalewicz, Łukasz Wieczorek

W zakresie uzależnienia od substancji psychoaktywnych wyróżniamy jego dwa rodzaje, czyli uzależnienie fizyczne (zaburzenia funkcjonowania ciała – np. bóle głowy, zaburzenia snu, odczucie zimna, potliwość, utrata masy ciała, itp.) oraz psychiczne (np. lęk, niepokój, drażliwość, halucynacje, stany depresyjne, itp.) Wspomnieć należy również o tzw. efekcie odstawienia, objawiającym się niepokojem, koszmarami nocnymi, drżeniem kończyn, rozdrażnieniem, itd.

Wg źródeł marihuana, jako narkotyk miękki, nie wywołuje uzależnienia fizycznego. Nie do końca jest to prawdziwe stwierdzenie. Owszem, zażywając marihuanę rekreacyjnie – okazjonalnie, ryzyko rozwinięcia się uzależnienia jest niskie.

Marihuana traktowana jest jako środek umiarkowanie uzależniający, niektóre dane mówią, że 1 na 10 osób dozna stanu uzależnienia. Wpływa ma na to szczególnie młody wiek oraz czynniki psychologiczne.

„Wczesne i wielokrotne używanie przetworów konopi w okresie dorastania zwiększa ryzyko przewlekłego ich używania. Spożywanie konopi w sposób długoterminowy powoduje, że palenie staje się częścią rutyny życia. Konopie indyjskie dla długotrwałych użytkowników stanowią formę ucieczki od problemów, łagodzą gniew i frustrację i pozwalają przetrwać dzień(…)Wieloletni palacze zgłaszają też mniejsze zadowolenie z życia, ponadto przejawiają więcej zachowań o charakterze antyspołecznym, niż użytkownicy eksperymentalni i rekreacyjni”

Konsekwencje używania i nadużywania marihuany w świetle współczesnej wiedzy, Katarzyna Dąbrowska, Ewa Miturska, Jacek Moskalewicz,Łukasz Wieczorek

Czy marihuana ma zalety?

Marihuana od zawsze budzi kontrowersje. Dla jednych jest używką mającą za zadanie odstresowanie czy niwelowanie lęków (rekreacyjne zażywanie). Inni traktują ją jako narkotyk odpowiedzialny za uzależnienie i degradację organizmu. Wiele badań wykazało negatywne skutki zdrowotne i społeczne zażywania marihuany.

Pytanie, czy pośród wielu głosów za i przeciw można wysnuć stwierdzenie, że marihuana ma jakieś zalety?

Owszem, dotyczy tego kwestia tzw. marihuany leczniczej, czyli marihuany z odpowiednio dobranymi proporcjami składników (np. kannabinoidów, jak THC i CBD), które mają korzystne właściwości i wykazują duży potencjał leczniczy. Marihuana medyczna to surowiec bez szkodliwych dodatków.

Jaki potencjał leczniczy prezentuje medyczna marihuana? Są to przede wszystkim właściwości:

  • przeciwbólowe,
  • przeciwzapalne,
  • przeciwwymiotne,
  • przeciwdrgawkowe,
  • przeciwlękowe, itp.

Zapamiętaj:

W Polsce marihuana medyczna jest legalna od listopada 2017 roku. Wydawana jest wyłącznie na receptę. Dostępnych jest tylko kilka leków, np.: Sativex czy Dronabinol.

Medyczna marihuana, jako terapia wspomagająca, stosowana może być do leczenia takich chorób, jak np.:

  • padaczka,
  • choroby nowotworowe,
  • autyzm,
  • stwardnienie rozsiane,
  • migreny,
  • choroby układu ruchu, układu pokarmowego,
  • astma,
  • cukrzyca,
  • jaskra, i inne.

Czy lecznicza marihuana jest bezpieczna od skutków ubocznych i uzależnień? W jakiej formie jest podawana?

„Przede wszystkim, konopie wykorzystywane medycznie są standaryzowane na zawartość THC i CBD. Oznacza to, że każda partia roślin, powinna charakteryzować się tą samą zawartością związków leczniczych. Kolejna różnica występuje na poziomie uprawy. Podczas uprawy konopi wykorzystywanych w medycynie, dba o się o najlepsze warunki i nie dopuszcza do zanieczyszczeń pestycydami, metalami ciężkimi czy pleśnią (…) W lecznictwie najczęściej stosowany jest susz, który rekomenduje się podawać metodą waporyzacji. Polega ona na podgrzaniu suszu do odpowiedniej temperatury, która powoduje odparowanie substancji czynnych i zaciągnięciu się powstałą parą za pomocą urządzenia zwanego waporyzatorem”

źródło: https://medicana.pl/medyczna-marihuana/

Czy palenie marihuany jest legalne?

W większości krajów stosowanie i posiadania suszu konopi indyjskich jest przestępstwem. O tym dlaczego marihuana jest nielegalna napisaliśmy w poprzednim opracowaniu.

W niektórych krajach, pomimo oficjalnego zakazu, marihuana jest stosowana, a na własny użytek można posiadać niewielkie jej ilości.

W Europie posiadanie marihuany jest zabronione w następujących krajach: Polska, Bułgaria, Cypr, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Irlandia, Litwa, Łotwa, Rumunia, Słowacja, Szwecja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy.

Częściowa dekryminalizacja marihuany obowiązuje w krajach: Austria, Belgia, Chorwacja, Czechy, Hiszpania, Holandia, Luksemburg, Malta, Niemcy, Portugalia, Słowenia.

Podsumowanie

„Na tle innych substancji psychoaktywnych, ryzyko szkód zdrowotnych i społecznych związanych z używaniem przetworów konopi jest stosunkowo niewielkie. W opublikowanym przez Lancet rankingu dwudziestu substancji, przygotowanym przez niezależne grupy ekspertów, marihuana znalazła się w grupie substancji o najmniejszej szkodliwości dla zdrowia somatycznego, pod względem potencjału uzależniającego trafiła na dziesiąte miejsce, niżej niż większość substancji nielegalnych oraz alkohol i nikotyna; podobnie na dziesiąte miejsce, jeśli chodzi o szkody społeczne – znacznie niżej niż alkohol”

Konsekwencje używania i nadużywania marihuany w świetle współczesnej wiedzy, Katarzyna Dąbrowska, Ewa Miturska, Jacek Moskalewicz,Łukasz Wieczorek

Warto jednak mieć świadomość, że jak każdy środek psychoaktywny, marihuana ma wpływ na organizm, zarówno w zakresie psychiki i fizycznego wymiaru. Negatywny wpływ, zwłaszcza przy długoterminowym jej stosowaniu. Istotne wydają się również społeczne skutki stosowania marihuany.

Niektóre z doniesień empirycznych pokazują, iż użytkownicy marihuany mają też więcej problemów rodzinnych oraz problemów w relacjach partnerskich.

Konsekwencje używania i nadużywania marihuany w świetle współczesnej wiedzy, Katarzyna Dąbrowska, Ewa Miturska, Jacek Moskalewicz, Łukasz Wieczorek