Kannabinoidy prezentują szeroki wachlarz właściwości, które może wykorzystać medycyna. Badania nad działaniem tych związków są prowadzone cały czas. Wiemy na ten moment, że medyczna marihuana może wspomagać terapię u pacjentów onkologicznych. W jaki sposób? Przeczytasz o tym w naszym opracowaniu.

Wymioty i brak apetytu w leczeniu onkologicznym

Pacjenci z chorobą nowotworową poddawani są leczeniu dostępnymi metodami – mowa tutaj m.in. o chemioterapii i radioterapii.

Chemioterapia to metoda leczenia nowotworów przy użyciu określonych związków chemicznych (leków cytostatycznych), które mają za zadanie niszczyć komórki nowotworowe.

Inną formą leczenia jest radioterapia – metoda oddziaływania na nowotwór za pomocą promieniowania jonizującego.

Niestety, każda forma leczenia ma plusy i minusy, tak i w tym przypadku pacjenci narażeni są na skutki uboczne podjętego leczenia.

pacjentka na szpitalnym łóżku po chemioterapii

Jakie działania niepożądane obserwuje się u pacjentów po zastosowaniu chemioterapii? Są to np.:

  • wymioty, nudności,
  • wypadanie włosów,
  • zmęczenie,
  • osłabienie,
  • objawy grypopodobne,
  • biegunka,
  • owrzodzenie jamy ustnej,
  • wysypka skórna,
  • zmiany smaku,
  • brak apetytu.

Zobacz, jak wygląda proces wystąpienia nudności i wymiotów podczas stosowania chemioterapii:

„W zależności od zastosowanego schematu CTH oraz innych czynników zależnych od chorego i leczenia NiW występują u około 70–80% chorych, którzy nie otrzymują profilaktycznego leczenia przeciwwymiotnego. Klasyfikacja, która opiera się na czasie wystąpienia tych objawów w odniesieniu do zastosowania CTH, wyróżnia NiW:


— wczesne (występują w ciągu pierwszych 24 godz., pojawiają się zwykle po kilku minutach do kilku godzin po zastosowaniu CTH i osiągają największe nasilenie po czasie 5–6 godz.);
— późne (występują po upływie 24 godz., osiągają największe nasilenie po 48–72 godz. zwykle po zastosowaniu CTH i utrzymują się przez 3–7 dni);
— wyprzedzające (występują przed kolejnym zastosowaniem CTH, dotyczą 20–60% chorych i częściej polegają na pojawieniu się nudności bez wymiotów)”

*CTH – chemioterapia

Nudności i wymioty związane z chemioterapią i radioterapią – Andrzej Kawecki, Maciej Krzakowski

Konopie a łagodzenie skutków chemioterapii

Lecznicze działanie konopi znane jest od bardzo dawna. Dzisiaj mamy legalną medyczną marihuanę, którą lekarz może przepisać pacjentowi jako, zazwyczaj, terapię wspomagającą standardowe leczenie. Jednym z obszarów możliwego wykorzystania kannabinoidów jest onkologia. Medyczną marihuanę stosuje się w celu m.in. łagodzenia nudności i wymiotów u pacjentów, a także w celu pobudzenia apetytu. Nudności i wymioty zazwyczaj nie zagrażają życiu pacjenta, ale bardzo obniżają jego komfort i codzienne funkcjonowanie.

„Stosunkowo dobrą skutecznością kannabinoidy odznaczają się w profilaktyce i leczeniu nudności i wymiotów spowodowanych chemioterapią, choć, jak już wspomniano, mimo licznych obserwacji kazuistycznych ciągle brakuje dobrej jakości badań klinicznych”

Kanabinoidy – możliwości zastosowania w medycynie paliatywnej – Tomasz Dzierżanowski

Kiedy można wprowadzić kannabinoidy do leczenia?

Zaznaczyć trzeba, że często kannabinoidy wprowadza się do terapii po nieskutecznym działaniu innych leków. Jest to terapia wspomagająca. Kannabinoidy (głównie THC, również syntetyczne) stosowane są w niwelowaniu nudności i wymiotów. Trzeba mieć świadomość, że naturalne, jak i syntetyczne kannabinoidy wykazują skutki uboczne. To do lekarza i pacjenta należy decyzja, czy warto je zastosować i czy korzyści przewyższają ewentualne skutki uboczne. Potrzeba też większej ilości badań w tym zakresie.

Nie w każdym przypadku można zastosować kannabinoidy, o czym mówi cytowana publikacja:

„Systematyczna analiza badań dotyczących zastosowania kannabinoidów w leczeniu nudności i wymiotów po chemioterapii wykazała, że kannabinoidy mają działanie przeciwwymiotne po chemioterapii o umiarkowanym działaniu emetogennym, porównywalne do skuteczności leków antagonistów receptora dopaminergicznego. Jednakże w przypadku bardzo silnie emetogennej chemioterapii skuteczność kannabinoidów nie różniła się od placebo.

Należy także pamiętać, że badania kliniczne oceniające skuteczność kannabinoidów w tym wskazaniu odbywały się jeszcze przed wprowadzeniem antagonistów receptora 5-HT3. W porównaniu z tymi lekami objawy uboczne kannabinoidów przeważają nad korzyściami ich stosowania. Nie ma również żadnych badań porównujących skuteczność kannabinoidów ze skutecznością antagonistów 5-HT3. Mimo to nadal syntetyczne analogi THC są zarejestrowane w niektórych krajach w celu leczenia nudności i wymiotów po chemioterapii opornych na konwencjonalne leczenie. Również w różnego typu podręcznikach nabilon czy też dronabinol podawane są na końcu listy leków, które można stosować w tym wskazaniu. Nabilon w wymiotach po chemioterapii stosuje się przed, podczas oraz przez 48 godzin po każdym podaniu chemioterapii, zazwyczaj rozpoczynając od dawki 2 × 1 mg i jeśli to konieczne, zwiększając ją do 2 × 2–3 mg. Podsumowując, obecnie kannabinoidy znajdują bardzo niewielkie zastosowanie w leczeniu nudności i wymiotów po chemioterapii opornych na inne leki, a jeśli są stosowane, to jako leczenie wspomagające inne środki przeciwwymiotne”

*emetogenne – wywołujące nudności i wymioty

*antagoniści receptora 5-HT3 – np. ondansetron – lek przeciwwymiotny

Kannabinoidy w medycynie paliatywnej – Małgorzata Krajnik, Zbigniew Żylicz (2003)
Zastosowanie kannabinoidów w medycynie
źródło: Kannabinoidy w medycynie paliatywnej – Małgorzata Krajnik, Zbigniew Żylicz

Konopie a apetyt

marihuana w słoiku do łagodzenia objawów w chemioterapii

Kannabinoidy pomocne mogą być także w zakresie pobudzania apetytu. THC ma wpływ na pobór pożywienia – oddziałuje na receptory CB1 układu endokannabinoidowego. Mówiąc najprościej, marihuana działa na obszary mózgu odpowiedzialne za reakcję na jedzenie. Badania wykazały też, że marihuana może podnosić poziom hormonu o nazwie grelina, powodując wzrost apetytu.

„U pacjentów onkologicznych często dochodzi do ubytku masy ciała i jadłowstrętu, który prowadzi do wyniszczenia organizmu. W badaniach klinicznych fazy III wykazano, że doustne podawanie THC w dawkach dziennych 5,0 mg pacjentom z zaawansowana chorobą nowotworową pobudza apetyt i przeciwdziała jadłowstrętowi”

Zastosowanie naturalnych kannabinoidów i endokannabinoidów w terapii – Arkadiusz Kazula

Mdłości i wymioty

O skuteczności leczniczej marihuany w łagodzeniu nudności i wymiotów czytamy też w pracy z 2022 roku, Komu pomaga medyczna marihuana? – Dorota Rogowska-Szadkowska. Pojawia się tam historia profesora psychiatrii, który pomimo wcześniejszych oporów co do stosowania medycznej marihuany, zmienił zdanie w obliczu własnej choroby nowotworowej. Marihuana pomogła mu uporać się z nudnościami i wymiotami podczas chemio- i radioterapii.

Podkreśla się także konieczność prowadzenia dalszych badań nad wpływem marihuany na konkretne jednostki chorobowe.

Inna kwestia to wytyczne dotyczące dawkowania. Wielu onkologów przepisuje swoim pacjentom medyczną marihuaną wyłącznie na podstawie własnych doświadczeń i obserwacji. Potrzeba i tutaj jasnych wytycznych, jak i zaangażowania i zainteresowania tym tematem samych onkologów.

„Izraelscy onkolodzy mogą przepisywać MM pacjentom z nowotworami od 2010 roku. Dane z Ministerstwa Zdrowia mówią, że rocznie ponad 10 000 pacjentów z nowotworem uzyskuje zgodę na jej używanie (…)

(…) w Izraelu udało się uzyskać informacje o opiniach o MM od 126 onkologów (spośród 238 czynnych lekarzy tej specjalności w tym kraju, to jest 53%). Okazało się, że 87% z nich przepisuje MM regularnie, najczęściej z powodu braku apetytu (79%), nudności (77%), bólu (75%) i zaburzeń nastroju (62%)”

Komu pomaga medyczna marihuana? – Dorota Rogowska-Szadkowska

Podsumowanie

Każdy pacjent, zwłaszcza onkologiczny, zasługuje na dostęp do wszystkich możliwych form terapii, także konopnej. Profil działania marihuany w niwelowaniu nudności, wymiotów i poprawy apetytu jest udokumentowany. Potrzeba oczywiście kolejnych badań, obserwacji pacjentów i zaangażowania samych lekarzy.

Pamiętaj, każdy pacjent musi mieć dobraną terapię indywidualnie – tylko lekarz może zlecić wdrożenie kannabinoidów do leczenia. Artykuł nie jest poradą medyczną.


Źródła

  1. https://www.onkonet.pl
  2. https://hematoonkologia.pl
  3. Komu pomaga medyczna marihuana? – Dorota Rogowska-Szadkowska
  4. Zastosowanie naturalnych kannabinoidów i endokannabinoidów w terapii – Arkadiusz Kazula
  5. Kannabinoidy w medycynie paliatywnej – Małgorzata Krajnik, Zbigniew Żylicz
  6. Kanabinoidy – możliwości zastosowania w medycynie paliatywnej – Tomasz Dzierżanowski
  7. Nudności i wymioty związane z chemioterapią i radioterapią – Andrzej Kawecki, Maciej Krzakowski