Medyczna marihuana od listopada 2017 roku jest legalna w Polsce, co oznacza, że każdy pacjent wymagający wsparcia terapii konopiami może otrzymać receptę. W praktyce nie wygląda to już tak prosto, wielu lekarzy nie chce stosować, czy uznać leczniczego profilu kannabinoidów, czyli THC i CBD.

Jak może zostać wykorzystane THC w leczeniu pacjentów onkologicznych? Jakie działanie prezentuje THC? Przeczytaj nasz artykuł, odpowiadamy na najważniejsze pytania.

Jak pomaga THC?

  • THC jest jednym z około 100 odkrytych w konopiach kannabinoidów. Pozyskiwane jest z konopi indyjskich.
  • THC, czyli tetrahydrokannabinol odpowiada za psychoaktywne działanie marihuany.

W jaki sposób THC oddziałuje na ludzki organizm?

W organizmie odkryto układ endokannabinoidowy (odpowiada za stan równowagi organizmu – tzw. homeostazę). Częścią owego układu są receptory kannabinoidowe CB1 i CB2. THC ma zdolność wpływania na receptory CB1, ich największe zagęszczenie znajduje się w układzie nerwowym. To dlatego, po zażyciu marihuany, człowiek odczuwa euforię, pobudzenie, ale też stan niepokoju czy lęku.

Dopatrzono się w THC również właściwości, które mogą wesprzeć leczenie wielu chorób, w tym onkologicznych. Dlaczego? Odpowiedzią jest działanie:

  • przeciwbólowe,
  • przeciwwymiotne,
  • łagodzące nudności,
  • przeciwzapalne,
  • potencjalnie przeciwnowotworowe.

Jako ostatnie wymieniliśmy właściwości przeciwnowotworowe THC, ponieważ temat ten wymaga dalszych badań. Część prac naukowych wskazuje na przeciwnowotworowy potencjał THC (często w synergii z CBD), ale inne badania pokazały, że THC przeciwnie, może wpływać na aktywację komórek nowotworowych.

Hart i wsp. zwrócili uwagę, że o ile stosowanie kannabinoidów w wysokich (mikromolowych) stężeniach wywołuje w komórkach nowotworowych aktywację programowanej śmierci o tyle związki te, w niskich (nanomolowych) stężeniach, mogą indukować podziały komórek nowotworowych przez aktywację szlaków mitogennych. Badania dotyczące wykorzystania kannabinoidów – związków o potwierdzonym potencjale terapeutycznym – w leczeniu chorych z nowotworami niewątpliwie wymagają kontynuacji. Wiadomo, że w niektórych nowotworach, np. w glejaku, farmakologiczna blokada zarówno receptora CB1, jak i CB2 z podobną skutecznością zapobiega indukowanej obecnością kannabinoidów śmierci komórkowej. Natomiast w komórkach raka trzustki, piersi czy wątroby to blokada receptorów CB2, a nie CB1 hamuje aktywność antynowotworową tych związków. Wciąż nie wiadomo, dlaczego w zależności od typu nowotworu kannabinoidy działają tylko przez wybrany typ receptora”

Kannabinoidy – nowy oręż do walki z nowotworami? – Małgorzata Pokrywka, Joanna Góralska, Bogdan Solnica

THC w terapii onkologicznej. Co mówią badania?

Jak widać, aktywność działania THC zależna jest również od rodzaju receptora kannabinoidowego. Potrzeba jeszcze wielu badań, by wyjaśnić mechanizmy działania tych związków.

Badania z udziałem zwierząt pokazały, że THC, wespół z innymi lekami, może hamować wzrost nowotworu. Dodatkowo to obecność drugiego, cennego związku, CBD (kannabidiolu) podnosi i wzmacnia przeciwnowotworowe działanie THC.

Torres i wsp. wykazali, że leczenie skojarzone temozolomidem (czynnik alkilujący, stosowany powszechnie w terapii nowotworów) i THC, hamuje wzrost nowotworu u myszy z heteroprzeszczepem ludzkich komórek glejaka, w większym stopniu niż stosowanie każdego z tych leków osobno (…)

Z badań Torresa i wsp. wynika, że również kombinacja THC i CBD wzmacnia istotnie przeciwnowotworową aktywność THC. Umożliwia to uzyskanie oczekiwanego efektu terapeutycznego już przy mniejszych dawkach THC i może doprowadzić do ograniczenia skutków psychoaktywnych potencjalnej terapii z wykorzystaniem THC

Kannabinoidy – nowy oręż do walki z nowotworami? – Małgorzata Pokrywka, Joanna Góralska, Bogdan Solnica

Co więcej, również obecne w konopiach flawonoidy i terpeny mogą w synergii z kannabinoidami dawać jeszcze lepsze rezultaty terapeutyczne, niż tylko samo THC czy CBD.

Inne badanie pokazało również możliwy potencjał THC w zakresie działania przeciwnowotworowego – badanie to prowadzone było na 9 pacjentach z glejakiem wielopostaciowym. Część pacjentów częściowo zareagowała na THC, co zostało potwierdzone w badaniu rezonansem magnetycznym.

Przeprowadzone do tej pory badania podkreślają dobry profil bezpieczeństwa terapii z użyciem kannabinoidów, ponieważ wykazują mniej działań niepożądanych niż standardowe leczenie onkologiczne.

W jakich rodzajach nowotworu upatruje się szansy w kannabinoidach?

„Wrażliwość na kannabinoidy wykazano m.in. w przypadku komórek gluczolakoraka płuc, glejaka, raka tarczycy, raka piersi, raka stercza, chłoniaka z komórek płaszcza, raka trzustki , raka okrężnicy i czerniaka. Należy przy tym zaznaczyć, że jak wskazują liczne badania, kannabinoidy są pozbawione działań niepożądanych związanych z innymi chemioterapeutykami, a ponadto działają wybiórczo, ich aktywność antyproliferacyjną stwierdza się przede wszystkim w komórkach transformowanych, a tylko w nieznacznym stopniu w komórkach prawidłowych”

Kannabinoidy – nowy oręż do walki z nowotworami? – Małgorzata Pokrywka, Joanna Góralska, Bogdan Solnica

Naukowcy zwracają również uwagę na potencjalne działanie kannabinoidów w zapobieganiu przerzutom nowotworowym i ograniczaniu tworzenia się nowych naczyń krwionośnych (jest to warunek tworzenia się przerzutów):

Czynnościowa analiza glejaków i nowotworów skóry na modelu zwierzęcym (myszy) wykazała, że naczynia krwionośne wewnątrz nowotworów, po podaniu kannabinoidów stawały się mniejsze i mniej efektywne w działaniu”

Zastosowanie naturalnych kannabinoidów i endokannabinoidów w terapii – Arkadiusz Kazula

Kwestie dotyczące ewentualnego działania przeciwnowotworowego THC muszą być jeszcze potwierdzone badaniami klinicznymi.

Potwierdzone są natomiast właściwości THC w zakresie niwelowania uciążliwych objawów towarzyszących leczeniu onkologicznemu – takich jak:

  • nudności,
  • wymioty,
  • brak apetytu,
  • obniżenie nastroju,
  • stany lękowe,
  • bezsenność,
  • przewlekły ból.

Dbanie o dobre samopoczucie i nastawienie pacjenta onkologicznego jest równie ważne, co troska o jego stan fizyczny. W tym zakresie dobrze sprawdza się terapia konopiami.

„Do budzących nadzieję zastosowań zaliczyć można skuteczność aktywnych składników marihuany przy zwalczaniu nudności i wymiotów podczas chemioterapii oraz w leczeniu bólu przewlekłego i stanów spastycznych, a także stosowanie w celu poprawy apetytu u chorych na AIDS”

KORZYŚCI I NIEBEZPIECZEŃSTWA LECZNICZEGO STOSOWANIA KANNABINOIDÓW – dr n. med. Tomasz JANUS, dr inż. Paweł ŁUKASZCZUK, prof. dr hab. n. med. Krzysztof BOROWIAK, prof. PUM dr hab. n. med. Monika BIAŁECKA, prof. PUM dr hab. n. med. Anna MACHOY-MOKRZYŃSKA

Bardzo dobre efekty terapeutyczne daje synergia THC i CBD, o czym możemy przeczytać w wywiadzie z lek. med. Albertem Jeznachem z Instytutu Diagnostyki i Leczenia Bólu w Warszawie:

(…) Marihuana ma działanie wielokierunkowe i to jest jej największa zaleta. Poza efektem przeciwbólowym, ma także właściwości przeciwzapalne, przeciwpadaczkowe, przeciwwymiotne i zwiększające łaknienie, dlatego wykorzystuje się ją jako leczenie wspomagające u pacjentów onkologicznych.

Jak w pana praktyce wygląda zastosowanie terapeutyczne konopi u pacjentów nowotworowych?

A.J.: Susz konopi jest bardzo pomocny nie tylko w łagodzeniu objawów choroby onkologicznej, ale także powikłań jej leczenia. Szczególnie zalecane są te odmiany rośliny, w których stosunek THC do CBD wynosi 1:1. Połączenie działania tych substancji zmniejsza efekt narkotyczny leku przy zachowaniu licznych korzyści dla pacjenta.

W przebiegu choroby nowotworowej czy w powikłaniach chemio- lub radioterapii mogą pojawiać się bóle neuropatyczne, co jest wskazaniem do stosowania marihuany medycznej. Susz canabis flos można traktować także jako koanalgetyk wzmacniający działanie opioidowych leków przeciwbólowych, co pozwala zmniejszyć ich dawki. Wspomniane już działanie przeciwwymiotne oraz wzmagające łaknienie przeciwdziała kacheksji nowotworowej. Ból w chorobie onkologicznej ma m.in. podłoże zapalne, zwłaszcza w przypadku przerzutów do kości. Działanie przeciwpadaczkowe jest istotne przy przerzutach do mózgu. Marihuana nie jest lekiem podstawowym w leczeniu bólu u pacjenta onkologicznego, tylko dodatkowym, który dołączamy do leku opioidowego, nie tylko ze względu na jej działanie przeciwbólowe, ale też na ogólną poprawę jakości życia pacjenta.

Równie ważny jest pozytywny wpływ tego leku na nastrój pacjenta dzięki działaniu przeciwlękowemu. Z tych przyczyn wykorzystanie marihuany medycznej jest warte rozważenia u wszystkich chorych leczonych paliatywnie (nie tylko onkologicznych) oraz u wielu innych – w zależności od objawów

źródło: podyplomie.pl/medical-tribune/35858,medyczna-marihuana-co-lekarz-poz-powinien-o-niej-wiedziec

Najistotniejsza kwestia w zakresie leczenia medyczną marihuaną jest taka, że terapia kannabinoidami jest zazwyczaj terapią wspomagającą. I podkreślić należy, że marihuana nie wyleczy raka (na podstawie do tej pory dostępnych danych), pomaga natomiast uporać się ze skutkami terapii, która bardzo często jest dla pacjenta uciążliwa i bolesna.

Należy jednak podkreślić, że marihuany medycznej zdecydowanie nie można uznać za lek przeciwnowotworowy. Prowadzone są liczne badania nad potencjalnym wykorzystaniem konopi w terapii nowotworów, jednak nie ma wystarczających dowodów bazujących na EBM potwierdzających jej pozytywny wpływ w tym zakresie.

źródło: podyplomie.pl/medical-tribune/35858,medyczna-marihuana-co-lekarz-poz-powinien-o-niej-wiedziec

Czy wiesz, że:

W Polsce dostępnym na receptę lekiem zawierającym THC i CBD jest Sativex – lek ten dedykowany jest pacjentom ze stwardnieniem rozsianym – w celu zmniejszenie spastyczności mięśni, ale z powodzeniem Sativex wykorzystywany może być w zakresie niwelowania bólu neuropatycznego u pacjentów z zaawansowanym nowotworem.

Syntetyczne THC w terapii onkologicznej

Jako dodatek do poprzedniego akapitu dotyczącego możliwości zastosowania THC w terapii onkologicznej, wspomnieć należy również o syntetycznym THC, które będąc składnikiem gotowych leków, wykorzystywane jest w leczeniu i łagodzeniu objawów terapii onkologicznej.

Wymieniane są tu dwa leki:

  1. Marinol (Dronabinol) – producent AbbVie, North Chicago, IL, USA – syntetyczny THC, stosowany w leczeniu poprawy apetytu i łagodzenia nudności będących skutkiem chemioterapii.
  2. Cesamet (Nabilon) – producent Meda Pharmaceuticals, Somerset, NJ, USA – zawiera syntetyczny analog THC, podawany w celu łagodzenia nudności u pacjentów w trakcie chemioterapii.

(dane z: Kannabinoidy – nowy oręż do walki z nowotworami? – Małgorzata Pokrywka, Joanna Góralska, Bogdan Solnica)

Czy medyczna marihuana jest legalna i bezpieczna?

Tak, medyczna marihuana jest w Polsce legalna od końca 2017 roku. Każdy pacjent, potrzebujący takiego leczenia, może otrzymać receptę na leki gotowe lub susz (surowiec farmaceutyczny).

Pamiętaj:

Terapia medyczną marihuaną jest: bezpieczna (konopie uprawiane są na kontrolowanych plantacjach), legalna. Jest zazwyczaj terapią wspomagającą leczenie.

Podsumowanie

THC, pomimo złej sławy za sprawą rekreacyjnie zażywanej marihuany, wykazuje obiecujący prozdrowotny profil, które może wspomóc terapię m.in. pacjentów onkologicznych. Oczywiście, potrzeba większej ilości badań, ale te, które już mamy, podkreślają zadowalające działanie THC w obszarze łagodzenia skutków chemioterapii. Problemem jest jednak to, że medyczna marihuana nie jest w Polsce refundowana, a koszt leczenia jest bardzo wysoki. Za 1 gram suszu trzeba zapłacić 60-70 zł, lek Sativex to koszt około 2700 zł (na dzień pisania artykułu).

„W naszym kraju leczenie marihuaną nie jest refundowane. Refundacja dostępna jest w niemieckim systemie opieki zdrowotnej po wykazaniu nieskuteczności wcześniejszych terapii. Marihuanę porównuje się do leków na drugim szczeblu drabiny analgetycznej i uznaje się za substancję bezpieczną. W Polsce jest wciąż jeszcze traktowana jako dość kontrowersyjna forma leczenia, chociaż pomogła już wielu pacjentom. W Kanadzie oraz Izraelu zaś uznaje się ją jako standard w terapii pacjentów onkologicznych i nie tylko. Mam nadzieję, że za parę lat osiągniemy ten sam poziom, a marihuana uzyska refundację, aby mogła podnieść komfort życia nie tylko aktualnej wąskiej grupie docelowej pacjentów”

podyplomie.pl/medical-tribune/35858,medyczna-marihuana-co-lekarz-poz-powinien-o-niej-wiedziec

Źródła:

  • podyplomie.pl/medical-tribune/35858,medyczna-marihuana-co-lekarz-poz-powinien-o-niej-wiedziec
  • Kannabinoidy – nowy oręż do walki z nowotworami? – Małgorzata Pokrywka, Joanna Góralska, Bogdan Solnica
  • KORZYŚCI I NIEBEZPIECZEŃSTWA LECZNICZEGO STOSOWANIA KANNABINOIDÓW – dr n. med. Tomasz JANUS, dr inż. Paweł ŁUKASZCZUK, prof. dr hab. n. med. Krzysztof BOROWIAK, prof. PUM dr hab. n. med. Monika BIAŁECKA, prof. PUM dr hab. n. med. Anna MACHOY-MOKRZYŃSKA
  • Zastosowanie naturalnych kannabinoidów i endokannabinoidów w terapii – Arkadiusz Kazula