Prawdopodobnie nie ma osoby pełnoletniej, która nie zna pojęcia marihuana. Nie do końca jednak znają jej działanie i właściwości, bowiem nigdy po nią nie sięgnęli. Zwana potoczną trawką, jest popularna wśród młodzieży, ale i dorosłych. Szacuje się, że po tę używkę sięga nawet 1 na 27 mieszkańców Polski. Cześciej robią to Amerykanie i Czesi. Czym jest marihuana oraz jakie ma właściwości, że przyciąga do siebie tak wiele osób? O tym dowiesz się z poniższego opracowania.

Co to jest marihuana?

Produkty marihuany zwane potocznie trawką, określana jest jako „miękki narkotyk”, który nie uzależnia fizycznie jak inne środki psychoaktywne. Zażywana jest w celach odurzających i odczucia haju, ale także w celach medycznych przy pewnej grupie chorych.

Coraz częściej dopuszczana w medycynie, ale i w celach rekreacyjnych. Powoduje uczucie haju poprawiając samopoczucie, działa rozweselająco przez około 2-4 godziny.

Może regulować apetyt, ale i łagodzić skutki wielu chorób. To główne powody, dla których wybierana jest przez szeroką grupę osób zdrowych oraz chorych. Badania pokazują, że sięgnęło po nią już prawie 80 milionów obywateli Unii Europejskiej, a liczba ta stale rośnie.

Z czego wytwarza się marihuanę?

Marihuana jest produktem roślinnym i wytwarza się ją z odpowiednio uprawianych oraz przetwarzanych kwiatów konopi indyjskich. Zanim trafi w formie trawki do swoich użytkowników lub jako lek do przemysłu farmaceutycznego, poddawana jest ścisłej uprawie. Zapewnia się jej odpowiednie warunki wzrostu, a w trakcie kwitnienia, bada i zbiera. Zanim jednak uzyska swą ostateczną formę oraz właściwości, poddawana jest dekarboksylacji (suszeniu lub podgrzaniu).

Marihuany nie wytwarza się z innych odmian konopi (np. włóknistych) bowiem nie zawierają one związków psychoaktywnych.

W jakiej formie występuje marihuana?

Z konopi indyjskich pozyskuje się wiele używek, które posiadają te same właściwości i działanie. Różnić się mogą jedynie formą przyjmowania oraz wyglądem. Sama marihuana to nic innego jak ogólnie dostępna „gandzia”, która przypomina mocno zbite źdźbła trawy. Dokładniej są to wspomniane kwiaty konopi.

Inne produkty mające to samo działanie co marihuana to:

  • haszysz – odpowiednio zbierana żywica z konopi indyjskich,
  • oleje RSO – ekstrakty z kwiatów konopi indyjskich,
  • jointy – mieszanka tytoniu z marihuaną,
  • ciastka – potrawy przyrządzane z dodatkiem marihuany.

Poniżej prezentujemy galerię zdjęć marihuany (trawki), jointów, opakowań.

Co to jest THC (tetrahydrokannabinol)?

Głównym składnikiem marihuany jest właśnie THC, które odpowiada za wszelkie działanie odurzające i psychoaktywne, wywołujące wspomniany już wcześniej haj. To tetrahydrokannabinol i jego wysokie stężenie, odróżnia konopie indyjskie od pozostałych gatunków. Po odpowiednim procesie dekarboksylacji kwiatów konopi, stężenie THC w suszu może osiągnąć nawet 30% (w zależności od odmiany i warunków uprawy). W konopiach siewnych (włóknistych) stężenie THC nie przekracza zwykle 0,2%

THC to jeden z wielu kannabinoidów, ale jedyny mający działanie narkotyczne. Oddziaływuje na nasz organizm stymulując układ endokannabinoidowy, a dokładniej receptory CB1 oraz CB2. Więcej na ten temat przeczytasz poniżej.

Jakie działanie wywołuje marihuana?

Marihuana i zawarte w niej THC, mocno oddziaływuje na nasz mózg, a tym samym na procesy chemiczne i fizyczne zachodzące w całym ciele człowieka. Stymuluje wiele receptorów, neuroprzekaźników oraz cały układ nerwowy, dając wiele doznań, ale i sutków ubocznych.

Działanie marihuany może rozpocząć się już chwilę po jej zażyciu. Efekt najszybszy uzyskuje się poprzez palenie lub waporyzację suszu, a reakcja organizmu na wysokie stężenie to już tylko 5 minut. Dym oraz opary uwalniane podczas spalania marihuany, dostają się do krwiobiegu i mózgu przez płuca, a następnie zaczynają oddziaływać z receptorami kannabinoidowymi CB1 oraz CB2. Za doznania i poczucie haju odpowiadają głównie receptory CB1 zlokalizowane w naszym mózgu. Receptory CB2 powiązane są natomiast silnie z naszym układem immunologicznym i odpornościowym.

Zanim przedstawimy szereg działań jakie wywołuje THC i palenie marihuany, warto powiedzieć, że nasz organizm sam produkuje podobny związek do tetrahydrokannabinolu – jest to anandamid. Odpowiada on za „poczucie szczęścia oraz błogość”. Anandamid jest ligandem receptorów kannabinoidowych i wraz z THC podobnie pobudzają nasz organizm, wprawiając go w euforię.

Marihuana (THC) po przedostaniu się do naszego organizmu powoduje duży skok dopaminy. Działając wraz z pobudzanymi receptorami i komórkami nerwowymi wywołuje wiele efektów, które pojawiają się w 2 fazach.

Działanie marihuany w pierwszej fazie – Euforii

  • daje poczucie szczęścia,
  • zwiększa wesołość i rozwesela,
  • wyostrza zmysły (słuch, smak, dotyk),
  • zwiększa gadatliwość i wywołuje słowotok,

Działanie THC po upływie 1-2 h w fazie – Izolacji

  • spadek aktywności i apatia,
  • wywołuje senność i zmęczenie,
  • wywołuje zaburzenie czasu i przestrzeni,
  • wywołuje zafałszowany odbiór barw,
  • wzmaga pragnienie oraz apetyt,

Efekt działania marihuany ustaje po około 4-5 godzinach powodując skutki uboczne:

  • przyśpieszenie i wzrost ciśnienia tętniczego,
  • wysuszenie śluzówki jamy ustnej (wywołuje uczucie pragnienia),
  • powoduje krótkotrwały kaszel,
  • nieznacznie obniża temperaturę ciała,
  • osłabia siłę mięśni,
  • odpowiada za zmniejszenie źrenic i brak reakcji na światło,
  • powoduje przekrwienie oczu – spojówek,
  • powoduje obrzęk powiek (napuchnięcie),
  • może wywoływać zawroty głowy,
  • zaburza koordynację ruchową (opóźnia reakcję na bodźce zewnętrzne)
  • zmniejsza zdolność koncentracji i pamięci krótkotrwałej,
  • zmniejsza sprawność procesów poznawczych,
  • upośledza koordynowanie reakcji motorycznych,
  • upośledza wykonywanie wielu czynności,
  • w nieprzewidzianych sytuacjach może wywoływać lęk i niepokój,
  • może wywoływać wrażenie halucynacji i urojeń.

Ze względu na zaburzenia czynności ruchowych, koncentracji i postrzeganie rzeczywistości, prowadzenie wszelkich pojazdów jak samochód, jest kategorycznie zabronione i karane (warto dodać, że spowodowanie wypadku pod wpływem marihuany, przenosi odpowiedzialność na sprawcę tego wypadku – polisa OC nie działa).

Przyjęcie zbyt dużej dawki marihuany może powodować:

  • wymioty,
  • nudności i bóle głowy,
  • napady lęków i strachu,
  • trudności z oddychaniem,
  • ból w klatce piersiowej i skoki tętna.

To jedynie kilka negatywnych skutków jakie wywołać może palenie marihuany i nie muszą one dotyczyć wszystkich użytkowników. Każdy organizm inaczej reaguje na przyjęcie dużej dawki THC. Najcześciej pożądanymi efektami są te z pierwszej i drugiej fazy, czyli etap euforii oraz Izolacji. Etap pierwszy pobudza i rozwesela, zaś drugi uspokaja, daje poczucie odprężenia, senności czy wzmaga apetyt. Wszystko zależy jednak od samopoczucia, osobowości, kontaktu z innymi używkami jak alkohol czy tytoń. Działanie marihuany może potęgować inne środki lub stany w jakich aktualnie przebywa osoba mająca styczność z THC.

Właściwości marihuany i THC

Oprócz efektów psychoaktywnych, które wywołuje marihuana, wymienić można wiele jej korzystnych właściwości. Obecnie znaleźć można liczne badania nie tylko nad samą marihuaną, ale wszystkimi pobocznymi kannabinoidamy znajdującymi się w konopiach (źródła do badań znajdziesz pod wpisem). W tym wypadku określa się ich działanie na podstawie odpowiednich dawek i stosunku THC do CBD. Najczęściej są to mniejsze stężenia niż te dostępne w marihuanie dostępnej na czarnym rynku.

Jakie właściwości ma marihuana z medycznego punktu widzenia?

  • przeciwzapalne,
  • przeciwbólowe,
  • antyoksydacyjne,
  • rozluźniające i uspokajające,
  • przeciwwymiotne i regulujące apetyt,
  • przeciwnowotworowe,
  • nasenne i poprawiające jakość snu,

Właściwości marihuany są potwierdzone badaniami klinicznymi, a stanowić może o tym fakt, że wykorzystuje się je w medycynie. W odrębnym opracowaniu szerzej opisaliśmy czym jest medyczna marihuana. Łagodzi ona objawy wielu schorzeń i wspiera leczenie chorób:

  • na tle nerwowym i ruchowym,
  • stwardnienie rozsiane – SM (sclerosis multiplex)
  • stwardnienie zanikowe boczne,
  • epilepsja i padaczka lekooporna,
  • nowotworowych (nie wszystkich),
  • Alzheimer,
  • Parkinson,
  • astma,
  • bezsenność,
  • choroby zapalne (np. jelita grubego – Lesniowskiego-Crohna),
  • choroby i dolegliwości skórne (alergiczne),
  • jaskra,
  • zespołu Tourette’a,
  • anoreksja,
  • zespół stresu pourazowego,
  • chroni mózg po udarze,
  • inne.

Aktualnie prowadzone są setki badań z wykorzystaniem marihuany medycznej. Szuka się nowych zastosowań przy wspieraniu leczenia i łagodzenia objawów. Zanim poznamy wszystkie właściwości konopi i THC, upłynie jeszcze wiele czasu.

W jaki sposób przyjmuję się marihuanę?

Przyjmować można ją na kilka sposobów, ale najpopularniejszym sposobem jest jej palenie – podobnie jak jest to w przypadku tytoniu. Ten sposób zapewnia najszybsze działanie THC i odczucie skutków palenia. Działa po 5 minutach, a dodatkowo zapewnia najlepsza wchłanialność THC do krwiobiegu.

Marihuanę można palić w następujący sposób:

  • palenie czystej marihuany z fifki bez dodatku tytoniu,
  • palenie jointów kręconych z suszu lub jointów z domieszką tytoniu,
  • palenie suszu przy pomocy fajek wodnych lub bongo,
  • waporyzacja suszu (podgrzanie marihuany do wysokiej temperatury).

Inne sposoby zażywania THC:

  • podanie jej w posiłku, np. jako dodatek do pieczonych ciastek i deserów. W tym przypadku jej działanie jest opóźnione ponieważ to wątroba i jelita odpowiadają za wchłanianie THC,
  • przyjmowanie olejków RSO – ekstraktów z marihuany rozpuszczonych w tłuszczach,
  • przyjmowanie kapsułek i zawartych w nich olejów z ekstraktem marihuany,
  • nalewki,
  • wyizolowane koncentraty,
  • plastry do stosowani ana skórę.

Niezależnie od sposobu palenia, użytkownik odczuwa identyczne działanie i właściwości. Znaczenie ma jednak przyjęta dawka oraz oczekiwanie na reakcję organizmu. Dodatkowo niektóre formy palenia mogą powodować podrażnienia śluzówki gardła, skóry, ust czy płuc.

Skutki palenia i możliwe uzależnienie

Marihuana to miękki narkotyk, który wywołuje skutki uboczne, ale może prowadzić również do uzależnienia. Proces ten jednak jest inny, niż w przypadku ciężkich narkotyków jak opioidy, które potrafią uzależnić już po przyjęciu pierwszej dawki. Istotne znaczenie mają tutaj również cechy indywidualne organizmu.

W przypadku skutków ubocznych można podzielić je na dwa typy: skutki uboczne wprost po zażyciu oraz skutki uboczne długotrwałego palenia marihuany, które omówiliśmy już we wspomnianym opracowaniu. Nie są to jednak skutki, które odczuwać będzie każdy.

Skutkami ubocznymi wprost po zażyciu mogą być: kaszel, podrażnienia, przekrwione gałki oczne, wzrost ciśnienia, zmęczenie.

Pozostaje pytanie, czy można się uzależnić od marihuany? Oczywiście, dlatego również temu zagadnieniu poświęciliśmy odrębny artykuł. Jest to jednak inny typ działania, niż w przypadku cięższych narkotyków, które uzależniają głownie fizycznie. Tutaj uzależnienie może być wywołane na tle psychicznym oraz społecznym.

Działanie marihuany na kobiety w ciąży i płód

W przypadku kobiet w ciąży, stosowanie marihuany jest kategorycznie zabronione. Jest wiele powodów i badań, które wskazują na możliwe powikłania oraz narażenie płodu na niepotrzebne niebezpieczeństwo. Wcześniej wspomniano, że palenie marihuany podnosi ciśnienie tętnicze i stymuluje układ nerwowy zakłócając wiele procesów chemicznych w ciele oraz samym mózgu. THC, które przedostaje się do krwiobiegu matki, wnika również do krwiobiegu płodu.

Palenie marihuany w ciąży może powodować:

  • negatywny wpływ na rozwój płodu oraz łożysko (THC ogranicza wnikanie tlenu i składników odżywczych),
  • zmniejszenie wagi płodu (badania potwierdzają o wiele mniejsza masę niemowląt),
  • zmniejszona długość ciała i obwód głowy (ma wpływ na wielkość i rozwój mózgu)
  • zmniejszenie wątroby oraz narządów płciowych,
  • zwiększenie szans na przedwczesny poród,
  • ograniczenie zdolności poznawczych u niemowląt,

Poruszaliśmy ten temat przy opisie innych kannabinoidów, a dokładnie kannabidiolu. Więcej badań oraz informacji znajdziesz w artykule pt.: Wpływ stosowania CBD na kobiety w ciąży. Należy zakładać, że palenie marihuany może nieść takie samo niebezpieczeństwo jak palenie suszu z konopi włóknistych, które zawierają tylko śladowe ilości THC. Nie zmienia to faktu, że kobiety w ciąży ze względu na bezpieczeństwo i zdrowie dziecka, powinny całkowicie zrezygnować z używek i suplementów. Dobrze zbilansowana dieta będzie tutaj najlepszym rozwiązaniem, które wesprze prawidłowy rozwój płodu i niemowlęcia podczas karmienia piersią.

Działanie THC na dzieci i młodzież (osoby niepełnoletnie)

Przeprowadzono wiele badań, które wyraźnie mówią o tym, że młodzież i dzieci, których ciało oraz mózg jest w trakcie rozwoju, nie powinny sięgać po marihuanę. Wiele wskazuje na to, że grupa młodzieży, która po nią sięgała często traci funkcje poznawcze (osoby te częściej popełniały błędy w w testach kompetencji poznawczych). Niestety w większości przypadków ta utrata jest długotrwała. Wyniki przedstawiono w raporcie: Populacyjna analiza związku między używaniem substancji psychoaktywnych a rozwojem poznawczym nastolatków.

Dzieci i młodzież narażone są na wszelkie skutki oraz działanie, które dotyczą również i osób starszych (opisano je powyżej).

Dodatkowo, częste stosowanie marihuany przez osoby młode, może prowadzić do:

  • zaburzeń koncentracji,
  • problemów z pamięcią,
  • problemów z przyswajaniem nowej wiedzy,
  • problemów z podejmowaniem decyzji,

Powyższe skutki są jednak mniej trwałe i zaczynają ustępować po upływie około 72 godzin. Jednak jeśli palenie marihuany to proces powtarzany, może prowadzić do trwałych zaburzeń.

Te wyniki powinny dać do myślenia głównie rodzicom i opiekunom. Na ile to możliwe, muszą odwlekać w czasie potencjalny kontakt dziecka z marihuaną.

Marihuana i przepisy prawne

Ze względu na swoje psychoaktywne właściwości i niepożądane działanie na organizm, marihuana w Polsce w celach rekreacyjnych pozostaje nielegalna. Mówi o tym Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii z 2005 roku. Za uprawę, posiadanie i handel produktami z konopii indyjskich (zawierających THC), grożą kary finansowe oraz kara więzienia. Napisaliśmy o tym więcej w artykule: Czy marihuana jest w Polsce legalna?

Obecnie na potrzeby leczenia chorób i łagodzenia ich skutków/objawów, dopuszcza się do obrotu marihuanę medyczną. Wypisana może być ona na receptę przez lekarza prowadzącego przy łagodzeniu i leczeniu chorób, o których wspomniano wyżej. Nabyć ją można w aptece, gdzie zawartość THC i CBD oraz dawki, dostosowuje się do konkretnej terapii. Jej koszt waha się w przedziale około 60-70 zł za 1g. Każde inne źródło traktuje się jako nielegalne.

W Polsce od kilku lat aktywnie działają organizacje na rzecz legalizacji konopi indyjskich i marihuany. Składane są petycję oraz projekty, które być może w przyszłości pozwolą na posiadanie choćby niewielkich ilości „trawki” na własny użytek.

W wielu innych krajach powoli przełamuje się stereotyp, jedynie szkodliwego wpływu marihuany na organizm. Wiele stanów Ameryki, zmieniło swoje prawo i ostatecznie ją zalegalizowało. Nie wykluczone, że w ślad za nimi, pójdą kolejne Państwa, w tym także Unii Europejskiej jak Polska.

Znacznie niebezpieczniejsze są wszelkie narkotyki syntetyczne o niewiadomym składzie i pochodzeniu, jak chociażby dopalacze.

Badania i źródła wiedzy

Dostępna jest duża liczba badań oraz opracowań na temat marihuany i jej właściwościom oraz działaniom jakie wywołuje w naszym organizmie. Jeśli chcesz poznać więcej szczegółów, sięgnij do literatury poniżej.

  1. UZALEŻNIENIA : geneza, terapia, powrót do zdrowia. Bohdan T. Woronowicz. – Poznań, Warszawa 2009.
  2. Cannabis and psychosis. Louisa Degenhardt PhD & Wayne Hall PhD
  3. Uzależnienie od narkotyków. Charakterystyka środków psychoaktywnych. Szukalski B. Jabłoński, Bukowska, Czabała.
  4. Sieroławski J. Używanie alkoholu i narkotyków przez młodzież szkolną. Raport z ogólnopolskich badań ankietowych zrealizowanych w 2011 r.
  5. Cannabis use and later life outcomes. David M Fergusson, Joseph M. Boden
  6. Konsekwencje używania i nadużywania marihuany w świetle współczesnej wiedzy.
  7. Cannabis use and cannabis use disorders among individuals with mental illness. Shaul Lev-Ran, Bernard Le Foll, Kwame McKenzie, Tony P. George, Jürgen Rehm.
  8. Cannabis use and mania symptoms: a systematic review and meta-analysis. Melanie Gibbs, Catherine Winsper, Steven Marwaha, Eleanor Gilbert, Matthew Broome, Swaran Singh.
  9. Cannabis use and first manic episode. Nathalie Bally, Daniele Zullino, Jean-Michel Aubry.
  10. Excessive cannabis use is associated with earlier age at onset in bipolar disorder. Trine Lagerberg, Kjetil Sundet, Sofie Aminoff, Akiah Berg, Petter Ringen, Ole Andreassen, Ingrid Melle.
  11. An evidence based review of acute and long-term effects of cannabis use on executive cognitive functions. Rebecca Crean, Natania Crane, Barbara Mason.