W sieci można znaleźć sprzeczne informacje odnośnie „marihuany medycznej”, dostępnej w polskich aptekach. Z uwagi na różne odmiany konopi, w części opracowań wysuwa się stwierdzenie, że medyczna marihuana produkowana jest z konopi siewnych (włóknistych), a w innych, że z konopi indyjskich. Co mówią fakty, prawo i przepisy o medycznej marihuanie, i czym ona właściwie jest? O tym oraz o schorzeniach na jakie jest przepisywana, wyjaśnimy w tym poradniku.

Czym jest medyczna marihuana i jak różni się od rekreacyjnej?

Marihuana rekreacyjna to nielegalnie uprawiane, zbierane i suszone kwiaty konopi indyjskich. Mowa tutaj o suszu rekreacyjnym, który nadal uważany jest jako miękki narkotyk o działaniu psychoaktywnym. Z tego też względu, ustawa o której będzie mowa później, zabrania produkcji i obrotu produktów wytwarzanych z konopi indyjskich.

Czym jest marihuana medyczna?

Na początku należy zdecydowanie zaznaczyć, że pojęcie „medycznej marihuany” lub „marihuany leczniczej” nie występuje w jakimkolwiek systemie prawnym, a nazwa została poniekąd wykreowana przez środowiska działające na rzecz legalizacji. Ostatecznie nazewnictwo to zostało zaakceptowane i przyjęte przez społeczeństwo, w środowisku naukowców, lekarzy i farmaceutów. Określa ono medyczne właściwości i przeznaczenie co do jej stosowania. To z kolei ułatwia debatę i rozróżnia pewne kwestie oraz stereotypy utarte na przełomie wielu lat o marihuanie rekreacyjnej.

Marihuana medyczna to:

  • starannie wyselekcjonowane odmiany konopi indyjskich, zawierających ściśle określone stężenia THC i CBD,
  • to odpowiedni stosunek kannabinoidów w zależności od konkretnego schorzenia lub terapii farmakologicznej,
  • to ściśle badane i kontrolowane uprawy konopi indyjskich, potwierdzone certyfikatami koniecznymi do uzyskania w świetle prawa. Produkty z nich wytwarzane, wymagają w Polsce zezwolenia na wprowadzenie ich do obrotu przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.
  • produkty wytwarzane na bazie konopi indyjskich jak: susz, wyciągi, nalewki farmaceutyczne, oleje i żywice.
  • to produkty z konopi indyjskich poddawane analizie składu na zanieczyszczenia takie jak: metale ciężkie, nawozy, opryski, pestycydy, herbicydy, grzyby czy pleśń, itp.

Poniżej prezentujemy galerię zdjęć marihuany (trawki), jointów, opakowań.

Jakie związki lecznicze zawiera? Skład medycznej marihuany

Te dwa kannabinoidy odpowiadają za główne substancje czynne w medycznej marihuanie. To właśnie one mają cenione w lecznictwie właściwości i działanie dla naszego organizmu. Oprócz nich znajdziemy również szerokie grupy terpenów oraz flawonoidów, które występują we wszystkich gatunkach konopi. To jednak THC i CBD pomagają leczyć i łagodzić przebieg chorób. Czym są te kannabinoidy?

Lecznicze i terapeutyczne THC

THC (tetrahydrokannabinol) to główny składnik leczniczej marihuany, który posiada właściwości odurzające i psychoaktywne. W zależności od przyjętej dawki i stężenia, mogą być one łagodne lub silne. To lekarz prowadzący decyduje o tym, jaką ilość oraz stężenie przyjmuje pacjent. Odpowiednie proporcje THC i CBD, pozwalają przeciwdziałać skutkom i łagodzić objawy wielu schorzeń.

Bezpieczny kannabidiol CBD

Kannabidiol to kannabinoid z tej samej grupy co THC, ale nie posiada właściwości odurzających. Wiele badań udowodniło, że wchodzi w interakcję z THC poprawiając leczenie. Posiada wiele zbliżonych właściwości jak tetrahydrokannabinol, ale nie otumania i odurza.

Aromatyczne terpeny i flawonoidy

Terpeny i flawonoidy są związkami, które mają charakter pomocniczy, ale nie są w ścisłym centrum zainteresowania lekarzy. Występują w wielu warzywach, roślinach czy owocach cytrusowych. Odpowiadają za ich barwy, zapach czy smak. Częściej znajdują zastosowanie w produktach kosmetycznych jak kremy, balsamy, szampony. Mają właściwości bakteriobójcze, grzybobójcze i odmładzające.

Oba wspomniane kannabinoidy (THC i CBD), odgrywają najważniejszą rolę w leczeniu poprzez oddziaływanie na receptory kannabinoidowe CB1 i CB2, znajdujące się w naszym organizmie. Receptory CB1 zlokalizowane są w naszym układzie nerwowym (głównie w mózgu) i to one odpowiadają za wiele procesów chemicznych, które wspomagają leczenie pacjentów. Receptory CB2 zlokalizowane są np. w wątrobie czy jelitach, odpowiadając głównie za procesy w naszym układzie odpornościowym i immunologicznym. Więcej o działaniu i właściwościach dowiesz się z dalszej części opracowania.

Jakie działanie wywołuje marihuana rekreacyjna?

Marihuana i zawarte w niej THC, mocno oddziaływuje na nasz mózg, a tym samym na procesy chemiczne i fizyczne zachodzące w całym ciele człowieka. Stymuluje wiele receptorów, neuroprzekaźników oraz cały układ nerwowy, dając wiele doznań, ale i sutków ubocznych.

Działanie marihuany może rozpocząć się już chwilę po jej zażyciu. Efekt najszybszy uzyskuje się poprzez palenie lub waporyzację suszu, a reakcja organizmu na wysokie stężenie to już tylko 5 minut. Dym oraz opary uwalniane podczas spalania marihuany, dostają się do krwiobiegu i mózgu przez płuca, a następnie zaczynają oddziaływać z receptorami kannabinoidowymi CB1 oraz CB2. Za doznania i poczucie haju odpowiadają głównie receptory CB1 zlokalizowane w naszym mózgu. Receptory CB2 powiązane są natomiast silnie z naszym układem immunologicznym i odpornościowym.

Zanim przedstawimy szereg działań jakie wywołuje THC i palenie marihuany, warto powiedzieć, że nasz organizm sam produkuje podobny związek do tetrahydrokannabinolu – jest to anandamid. Odpowiada on za „poczucie szczęścia oraz błogość”. Anandamid jest ligandem receptorów kannabinoidowych i wraz z THC podobnie pobudzają nasz organizm, wprawiając go w euforię.

THC po przedostaniu się do naszego organizmu powoduje duży skok dopaminy. Działając wraz z pobudzanymi receptorami i komórkami nerwowymi wywołuje wiele efektów, które pojawiają się w 2 fazach.

Działanie marihuany w pierwszej fazie – Euforii

  • daje poczucie szczęścia,
  • zwiększa wesołość i rozwesela,
  • wyostrza zmysły (słuch, smak, dotyk),
  • zwiększa gadatliwość i wywołuje słowotok,

Działanie THC po upływie 1-2 h w fazie – Izolacji

  • spadek aktywności i apatia,
  • wywołuje senność i zmęczenie,
  • wywołuje zaburzenie czasu i przestrzeni,
  • wywołuje zafałszowany odbiór barw,
  • wzmaga pragnienie oraz apetyt,

Efekt działania marihuany ustaje po około 4-5 godzinach powodując skutki uboczne:

  • przyśpieszenie i wzrost ciśnienia tętniczego,
  • wysuszenie śluzówki jamy ustnej (wywołuje uczucie pragnienia),
  • powoduje krótkotrwały kaszel,
  • nieznacznie obniża temperaturę ciała,
  • osłabia siłę mięśni,
  • odpowiada za zmniejszenie źrenic i brak reakcji na światło,
  • powoduje przekrwienie oczu – spojówek,
  • powoduje obrzęk powiek (napuchnięcie),
  • może wywoływać zawroty głowy,
  • zaburza koordynację ruchową (opóźnia reakcję na bodźce zewnętrzne)
  • zmniejsza zdolność koncentracji i pamięci krótkotrwałej,
  • zmniejsza sprawność procesów poznawczych,
  • upośledza koordynowanie reakcji motorycznych,
  • upośledza wykonywanie wielu czynności,
  • w nieprzewidzianych sytuacjach może wywoływać lęk i niepokój,
  • może wywoływać wrażenie halucynacji i urojeń.

Ze względu na zaburzenia czynności ruchowych, koncentracji i postrzeganie rzeczywistości, prowadzenie wszelkich pojazdów jak samochód, jest kategorycznie zabronione i karane (warto dodać, że spowodowanie wypadku pod wpływem marihuany, przenosi odpowiedzialność na sprawcę tego wypadku – polisa OC nie działa).

Przyjęcie zbyt dużej dawki (zatrucie marihuaną) może powodować:

  • wymioty,
  • nudności i bóle głowy,
  • napady lęków i strachu,
  • trudności z oddychaniem,
  • ból w klatce piersiowej i skoki tętna.

To jedynie kilka negatywnych skutków jakie wywołać może palenie marihuany i nie muszą one dotyczyć wszystkich użytkowników. Każdy organizm inaczej reaguje na przyjęcie dużej dawki THC. Najcześciej pożądanymi efektami są te z pierwszej i drugiej fazy, czyli etap euforii oraz Izolacji. Etap pierwszy pobudza i rozwesela, zaś drugi uspokaja, daje poczucie odprężenia, senności czy wzmaga apetyt. Wszystko zależy jednak od samopoczucia, osobowości, kontaktu z innymi używkami jak alkohol czy tytoń. Działanie marihuany może potęgować inne środki lub stany w jakich aktualnie przebywa osoba mająca styczność z THC.

Właściwości i działanie lecznicze marihuany w medycynie

Oprócz efektów psychoaktywnych, które wywołuje marihuana, wymienić można wiele jej korzystnych właściwości. Obecnie znaleźć można liczne badania nie tylko nad samą marihuaną, ale wszystkimi pobocznymi kannabinoidamy znajdującymi się w konopiach (źródła do badań znajdziesz pod wpisem). W tym wypadku określa się ich działanie na podstawie odpowiednich dawek i stosunku THC do CBD. Najczęściej są to mniejsze stężenia niż te dostępne w marihuanie dostępnej na czarnym rynku.

Jakie właściwości ma marihuana z medycznego punktu widzenia?

  • przeciwzapalne,
  • przeciwbólowe,
  • antyoksydacyjne,
  • rozluźniające i uspokajające,
  • przeciwwymiotne i regulujące apetyt,
  • przeciwnowotworowe,
  • nasenne i poprawiające jakość snu,

Właściwości marihuany są potwierdzone badaniami klinicznymi, a stanowić może o tym fakt, że wykorzystuje się je w medycynie. W odrębnym opracowaniu szerzej opisaliśmy czym jest medyczna marihuana. Łagodzi ona objawy wielu schorzeń i wspiera leczenie chorób:

  • na tle nerwowym i ruchowym,
  • stwardnienie rozsiane – SM (sclerosis multiplex)
  • stwardnienie zanikowe boczne,
  • epilepsja i padaczka lekooporna,
  • nowotworowych (nie wszystkich),
  • Alzheimer,
  • Parkinson,
  • astma,
  • bezsenność,
  • choroby zapalne (np. jelita grubego – Lesniowskiego-Crohna),
  • choroby i dolegliwości skórne (alergiczne),
  • jaskra,
  • zespołu Tourette’a,
  • anoreksja,
  • zespół stresu pourazowego,
  • chroni mózg po udarze,
  • inne.

Aktualnie prowadzone są setki badań z wykorzystaniem marihuany medycznej. Szuka się nowych zastosowań przy wspieraniu leczenia i łagodzenia objawów. Zanim poznamy wszystkie właściwości konopi i THC, upłynie jeszcze wiele czasu.

W jakich chorobach i schorzeniach stosuje się marihuanę?

Właściwości i działanie marihuany produkowanej na cele medyczne są takie same jak tej rekreacyjnej. Zawierają wiele identycznych substancji i związków, ale ważną rolę jednak odgrywa dokładny jej skład, co zostało potwierdzone wieloma badaniami.

Marihuana medyczna wykorzystywana jest do leczenia wielu chorób i ich skutków, a m.in.:

  • Stwardnienie rozsiane (SM)
  • Depresja
  • Parkinson
  • Zaburzenia lękowe (zespół stresu pourazowego, fobia społeczna i specyficzna, agorafobia, lęk paniczny, lęk uogólniony, stres ostry ASD, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne OCD)
  • Epilepsja / Padaczka
  • Anoreksja
  • Nowotwory
  • Łagodzenie bólu o różnej etiologii (neuropatyczne i zapalne, migreny, przewlekłe bóle brzucha)
  • Leczenie paliatywne
  • Choroba Leśniowskiego-Crohna, nieswoiste zapalenie jelit (IBD)
  • Choroby reumatyczne, np. Fibromialgia, Reumatoidalne Zapalenie Stawów (RZS)
  • Schizofrenia
  • Jaskra
  • Artretyzm
  • Choroba Huntingtona

Stale prowadzone są badania nad leczeniem i wyznaczaniem dokładnych instrukcji w farmakoterapii nad wyżej wskazanymi chorobami i ich skutkami, którym często towarzyszą silne i przewlekłe bóle. Posiadamy dopiero szczątkowe informacje o korzystnym, ale i negatywnym działaniu tych leków. Opinie pacjentów nie pozostawiają złudzeń – marihuana medyczna pomaga, ale tylko przy określonych warunkach. Poniżej poznasz jej dokładniejsze działanie i właściwości w przypadku poszczególnych chorób i dolegliwości.

Marihuana a stwardnienie rozsiane (SM)

Przeprowadzone badania na grupie chorych potwierdzają, że stosowanie marihuany (samego THC, THC + CBD, samego CBD) daje pozytywne efekty i najczęściej redukuje spastyczność oraz ból ośrodkowy, bolesne skurcze, łagodzi sztywność i drżenie mięśni, poprawia sen. Lekarze są zgodni, że w przyszłości marihuana będzie stosowana jako środki wspierające leczenie i łagodzące skutki wywołane przez tę chorobę. Badania: [1], [2], [3], [4], [5].

Marihuana a depresja

Na tym tle istnieje wiele sporów, a badania nie są jednoznaczne bowiem część z nich neguje skuteczność marihuany, a najnowsze jednak potwierdzają jej antydepresyjne działanie. Nowe opracowania naukowców skupiają się już na dokładniejszej analizie składu, a nawet od konkretnego chemotypu rośliny stosowanej w terapii. Wysunięto wnioski, że tylko duże dawki THC oraz długotrwałe przyjmowanie produktów na bazie konopi pozwala znosić stany depresyjne. Jednak w tym przypadku na dłuższa metę, pacjenci zgłaszają przewlekłe zmęczenie i osłabienie. Inne badania wysuwają tezy, że w początkowej fazie marihuana pomaga z uwagi na skoki dopaminowe polepszające nastrój, lecz w dłuższej perspektywie jej nie leczą. Badania: [1], [2], [3],

Marihuana a Parkinson

Z przeprowadzonych badań na pacjentach, ponad 54% z nich korzystnie oceniło działanie przyjmowania CBD doustnie, a 68% jeszcze lepiej oceniło palenie marihuany. Kluczową role zatem odgrywa drogą podania kannabinoidów występujących w marihuanie. Z pozytywnych efektów po zażyciu marihuany można wymienić zmniejszenie sztywność mięśni, łagodzenie drżenia, poprawę nastroju, zmniejszenie niepokoju czy syndromu niespokojnych nóg. Nie potwierdzają oni jednak zwiększenia motoryki, a jedynie łagodzenie tików, które powoduje choroba. Badania: [1], [2].

Marihuana a nerwica i zaburzenia lękowe

W zależności od typu zaburzenia, a tych może być mnóstwo (fobie społeczne, specyficzne, agorafobia, lęk paniczny, lęk uogólniony, stres pourazowy, stres ostry ASD, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne OCD), marihuana medyczna może dawać inne efekty. Najcześciej stosuje się tą z dużą ilością CBD, a obniżoną ilością psychoaktywnego THC, które może potęgować objawy. To CBD łagodzi niepokój i uspokaja, rozluźnia organizm i napięcie mięśniowe. Wysuwa się tezy, że kannabidiol przywraca prawidłową chemię w mózgu (neurony, neurotransmitery, przekaźniki) regulując gospodarkę hormonalną, budując nowe połączenia neuronowe, wspierając budowę nowych komórek nerwowych. Badania: [1], [2].

Marihuana a epilepsja i padaczka lekooporna

Badania potwierdzają, że pochodne marihuany medycznej mają wpływ na zmniejszenie częstotliwości napadów padaczkowych u dzieci i dorosłych. Od nawet kilkudziesięciu dziennie do kilku miesięcznie, spadła ilość napadów padaczkowych (w tym także lekoopornej) po zastosowaniu substancji zawartych w konopiach i marihuanie: THC oraz CBD. W przypadku dzieci, podawany był kannabidiol CBD, zaś w przypadku dorosłych marihuana o wysokim stężeniu THC. Oba kannabinoidy znacząco poprawiły jakość życia i zmniejszyły ilość napadów tej choroby. Badania: [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7].

Anoreksja

Jednym z efektów działania marihuany jest zwiększenie apetytu i pragnienia. W ślad za tym naukowcy postanowili przebadać osoby chorujące na anoreksję. Ta specyficzna choroba ma wiele podłoży (zaburzenia lękowe, depresja, wstręt do jedzenia), których leczenie marihuaną medyczną zostało potwierdzone już w innych badaniach. Ostatecznie kolejne badania pozwoliły potwierdzić przypuszczenia, gdzie wyniki zapowiadają się obiecująco na przyszłość. Większość osób, które zażywały marihuanę leczniczą (THC i CBD), po dłuższym okresie przybrały na wadze, odnotowano u nich zmniejszenie lęku, stresu oraz objawów depresyjnych. Grupa osób przebadanych była jednak stosunkowo mało, przez co należy przeprowadzić ją na większej ilości pacjentów. Badania: [1], [2], [3], [4].

Marihuana a nowotwory i leczenie onkologiczne

Stosunkowo duża liczba badań pokazuje, że marihuana medyczna łagodzi większości objawów chorób nowotworowych, ale również skutki uboczne leczenia farmakologicznego i chemioterapii – zmniejszenie nudności, poprawa apetytu, zmniejszenie bólu, poprawa samopoczucia, łagodzenie lęków wywołanych chorobą. Badania wykazały, że związki zawarte w marihuanie mogą spowalniać wzrost komórek rakowych, a nawet je niszczyć poprzez stymulację szlaku apoptotycznego, który odpowiada za niszczenie komórek, które nie działają prawidłowo. Udowodniono, że receptory kannabinoidowe zapobiegają wzrost komórek nowotworowych G1. Właściwości przeciwzapalne i przeciwbólowe działają ogólnoustrojowo wydłużając czas życia i tym samym leczenia farmakologicznego. Potwierdza się również pozytywne interakcje leków przeciwnowotworowych z THC i CBD. Badania: [1], [2], [3], [4], [5].

Marihuana a łagodzenie bólu i leczenie paliatywne

Z uwagi na wyżej wymienione choroby, przebieg i skutki wywołane chorobą oraz farmakoterapią – marihuana potencjalnie może być wykorzystana w leczeniu paliatywnym. Może ona łagodzić wiele dolegliwości w tym bóle o różnej etiologii. Warto przypomnieć, że kannabinoidy występujące w konopiach (THC i CBD), hamują wymioty i nudności, poprawiają apetyt, łagodzą lęk, ból, stres, regulują skurcze, tiki nerwowe, drgawki, rozluźniają mięśnie, niwelują stany zapalne oraz przywracają prawidłowa pracę układu nerwowego. Ich działanie i właściwości nie mogą być w tym przypadku pomijane.

Choroby reumatyczne i zaplane

Kannabinoidy, a konkretnie THC tetrahydrokannabinol wspomaga leczenie takich chorób jak zapalenia jelit czy choroby Leśniowskiego-Crohna. W tym celu przeprowadzone zostały badania, które potwierdziły takie działania jak łagodzenie objawów (bóle brzucha, biegunki), indukowały remisję, a także zapobiegały powikłaniom. Osoby przyjmujące THC potwierdziły polepszenie stanu zdrowia, wzrostu masy ciała, chętniej wracały do pracy, cześciej udzielały się społecznie. Badania prowadzone były na dość wąskiej grupie osób, dlatego sugeruje się by zostały powtórzone. Niektórzy specjaliści twierdza jednak, że marihuana nie leczy, a jedynie łagodzi objawy choroby. Przez takie podejście osoby te przestają przychodzić do poradni, a choroba rozwija się po cichu. Badania: [1].

Marihuana a Jaskra

W oparciu o wyniki badań prowadzonych na zwierzętach i ludziach dowiedziono, że marihuana medyczna może wspomagać leczenie jaskry, ale tylko pod warunkiem, że nie zawiera CBD (lub jego śladowe ilości). Sam kannabidiol CBD nie przysłuży się chorym, natomiast samo THC, już tak. Badania potwierdziły, że THC obniża ciśnienie w gałce ocznej nawet o 30% po 8 godzinach o przyjęcia dawki THC. Przyjęcie samej dawki CBD, zwiększa ciśnienie nawet o 18%. Warto zaznaczyć, że ciśnienie ulega zmianie również jedynie na kilka godzin. Potrzeba dodatkowych badań i leków, które działać będą zdecydowanie dłużej, nie niosąc za sobą skutków ubocznych. Badania: [1], [2].

Artretyzm i RZS

W przypadku tych chorób pacjenci mogą liczyć na wyciszeniu skutków choroby, zmniejszyć odczucie bólu, zmniejszyć stany zapalne, zwiększyć swoją mobilność i komfort. To samo potwierdzają wcześniej przeprowadzone badani ana myszach, u których objawy i postęp choroby został zatrzymywany przy przyjmowania CBD. Badania: [1], [2], [3].

Podsumowanie badań klinicznych

Jak można zauważyć, działanie marihuany medycznej odpowiada w wielu przypadkach za łagodzenie stanów zapalnych choroby, łagodzenie silnych bóli, poprawia komfort życia, polepsza jakość snu czy wzmaga łaknienie. W większości przypadków nie jest lekarstwem i panaceum na powyższe schorzenia, a jedynie może działać wspomagająco pobudzając receptory kannabinoidowe. Nie zmienia to faktu, że może ulżyć wielu osobom w cierpieniu i w codziennych czynnościach. Na uwagę zasługuje natomiast fakt, że najlepiej radzi sobie przy epilepsji i padaczce lekoopornej.

Nadal potrzeba wielu badań, ale samo dopuszczenie produktów na bazie konopi indyjskich, stanowi duży krok w przód.

Leki na receptę na bazie konopi indyjskich

Istnieje wiele leków dopuszczonych do obrotu w Polsce. Każdy z nich odróżnia się składem i stosunkiem THC do CBD. Wszystkie z nich wystawiane są na receptę przez lekarzy prowadzących terapię. Kupić je można w wybranych aptekach. Do tych leków zaliczyć można:

Cannabis flos Canopy Growth

  • Skład: Kwiaty konopii siewnych (Cannabis salita L.) – susz. Zawartość delta-9-tetrahydrokannabinolu (THC): 10% (nie mniej niż 9% i nie więcej niż 11%); kannabidiolu (CBD): 7% (nie mniej niż 6,3% i nie więcej niż 7,7%).

Cannabis sativa L., Red No 2

  • Skład: THC 19% (nie mniej niż 17,1% i nie więcej niż 20,9%); CBD nie więcej niż 1%.

Cannabis flos Aurora Deutschland GmbH

  • Skład: THC 22% +/- 10%, CBD poniżej 1%

Cannabis flos Aurora Deutschland GmbH

  • Skład: THC poniżej 1%, CBD 12% +/- 10%

Cannabis flos Aurora Deutschland GmbH

  • Skład: Skład: THC 8%, CBD 8%

Cannabis Sativa L., Red No 2 (Spectrum Cannabis)

  • Skład: Skład substancji czynnych: THC 19% (+/- 10%) i CBD nie więcej niż 1%.

W zależności od schorzenia, stanu pacjenta, lekarz przepisuje receptę na konkretny rodzaj marihuany oraz określa dawkę. Zarówno CBD jak i THC wchodzi w interakcję z lekami oraz może zaostrzać objawy choroby, dlatego tak ważne jest dobór konkretnego typu stężeń.

Kto może wskazać konieczność leczenia medyczną marihuaną?

Każde leczenie i terapia muszą być poprzedzone konsultacją lekarską. W tym celu należy umówić się z konkretnym specjalistą w placówce medycznej. Jeśli jest to wyspecjalizowana placówka, należy przygotować całą dokumentację medyczną zgromadzoną w przeszłości, w której znajdą się szczegóły odnośnie leczenia, przyjmowanych leków oraz opisie przebiegu choroby. Lekarz po zapoznaniu się z historią choroby, powinien przeprowadzić wywiad z pacjentem i dopiero na tej podstawie, może przygotować plan leczenia przy użyciu medycznej marihuany. Nie każdy przypadek będzie się kwalifikował do terapii konopnej.

Warto wiedzieć, że Twój lekarz prowadzący (psychiatra, onkolog, itd.) posiada możliwość wystawienia recepty na medyczną marihuanę i terapię, lecz nie koniecznie może się na nią zgodzić. Wynikać to może z powodu braku dostatecznej wiedzy, zbyt małej ilości badań przy konkretnej chorobie i dolegliwościach.

Lekarze nie muszą posiadać specjalnych uprawnień do wystawiania recept na medyczną marihuanę. Recepta taka powinna być jednak odpowiednio oznaczona typem Rpw (leki narkotyczne). Jeśli zależy Ci tylko na tym by nabyć marihuanę w celach rekreacyjnych pod pretekstem bólu głowy czy brzucha, z pewnością jej nie otrzymasz. Lekarze to nie dilerzy, a NFZ ma wiele możliwości do kontroli wystawianych recept.

Wskazanie do terapii z użyciem leczniczej marihuany mają osoby, które leczyły się lub leczą, na wyżej wskazane choroby, gdzie potrzebne jest łagodzenie jej skutków lub objawów. Więcej o tym jak stosować medyczną marihuanę.

W jaki sposób stosuje się leczniczą marihuanę?

Przyjmować można ją na kilka sposobów, ale najpopularniejszym sposobem jest jej palenie – podobnie jak jest to w przypadku tytoniu. Ten sposób zapewnia najszybsze działanie THC i odczucie skutków palenia. Działa po 5 minutach, a dodatkowo zapewnia najlepsza wchłanialność THC do krwiobiegu.

Marihuanę można palić w następujący sposób:

  • palenie czystej marihuany z fifki bez dodatku tytoniu,
  • palenie jointów kręconych z suszu lub jointów z domieszką tytoniu,
  • palenie suszu przy pomocy fajek wodnych lub bongo,
  • waporyzacja suszu (podgrzanie marihuany do wysokiej temperatury).

Inne sposoby zażywania THC:

  • podanie jej w posiłku, np. jako dodatek do pieczonych ciastek i deserów. W tym przypadku jej działanie jest opóźnione ponieważ to wątroba i jelita odpowiadają za wchłanianie THC,
  • przyjmowanie olejków RSO – ekstraktów z marihuany rozpuszczonych w tłuszczach,
  • przyjmowanie kapsułek i zawartych w nich olejów z ekstraktem marihuany,
  • nalewki,
  • wyizolowane koncentraty,
  • plastry do stosowani ana skórę.

Niezależnie od sposobu palenia, użytkownik odczuwa identyczne działanie i właściwości. Znaczenie ma jednak przyjęta dawka oraz oczekiwanie na reakcję organizmu. Dodatkowo niektóre formy palenia mogą powodować podrażnienia śluzówki gardła, skóry, ust czy płuc.

Dawkowanie oraz przeciwwskazania

Jeśli Twój lekarz postanowi włączyć do farmakoterapii marihuanę medyczną, z pewnością wyjaśni od jakich ilości zacząć przyjmowanie oraz jak postępować w dalszym czasie. Początkowo są to dawki niewielkie, które z czasem się zwiększa. Pacjent musi się zapoznać z techniką waporyzacji, być czujnym na reakcje organizmu na THC i CBD, obserwować swój organizm, działanie THC na organizm i skutki uboczne. Pogorszenie się stanu zdrowia, nudności, zawroty i bóle głowy, będą prawdopodobnie przeciwwskazaniem do dalszej terapii.

Przeciwwskazania do leczenia

Marihuana medyczna to nie panaceum na wszystko. Należy mieć świadomość, że mogą pojawić się pewne interakcje z innymi lekami, które przyjmuje pacjent, a to z kolei może wymagać zmiany leków lub ich dawkowania.

Przeciwwskazaniami są najczęściej substancje czynne zawarte w innych przyjmowanych lekach, ale także i choroby współistniejące. Mowa jest tutaj o kannabidiolu CBD, ale zależności i możliwe interakcje będą bardzo zbliżone.

Działanie marihuany na kobiety w ciąży i płód

W przypadku kobiet w ciąży, stosowanie marihuany jest kategorycznie zabronione. Jest wiele powodów i badań, które wskazują na możliwe powikłania oraz narażenie płodu na niepotrzebne niebezpieczeństwo. Wcześniej wspomniano, że palenie marihuany podnosi ciśnienie tętnicze i stymuluje układ nerwowy zakłócając wiele procesów chemicznych w ciele oraz samym mózgu. THC, które przedostaje się do krwiobiegu matki, wnika również do krwiobiegu płodu.

Palenie marihuany w ciąży może powodować:

  • negatywny wpływ na rozwój płodu oraz łożysko (THC ogranicza wnikanie tlenu i składników odżywczych),
  • zmniejszenie wagi płodu (badania potwierdzają o wiele mniejsza masę niemowląt),
  • zmniejszona długość ciała i obwód głowy (ma wpływ na wielkość i rozwój mózgu)
  • zmniejszenie wątroby oraz narządów płciowych,
  • zwiększenie szans na przedwczesny poród,
  • ograniczenie zdolności poznawczych u niemowląt,

Poruszaliśmy ten temat przy opisie innych kannabinoidów, a dokładnie kannabidiolu. Więcej badań oraz informacji znajdziesz w artykule pt.: Wpływ stosowania CBD na kobiety w ciąży. Należy zakładać, że palenie marihuany może nieść takie samo niebezpieczeństwo jak palenie suszu z konopi włóknistych, które zawierają tylko śladowe ilości THC. Nie zmienia to faktu, że kobiety w ciąży ze względu na bezpieczeństwo i zdrowie dziecka, powinny całkowicie zrezygnować z używek i suplementów. Dobrze zbilansowana dieta będzie tutaj najlepszym rozwiązaniem, które wesprze prawidłowy rozwój płodu i niemowlęcia podczas karmienia piersią.

Działanie THC na dzieci i młodzież (osoby niepełnoletnie)

Przeprowadzono wiele badań, które wyraźnie mówią o tym, że młodzież i dzieci, których ciało oraz mózg jest w trakcie rozwoju, nie powinny sięgać po marihuanę. Wiele wskazuje na to, że grupa młodzieży, która po nią sięgała często traci funkcje poznawcze (osoby te częściej popełniały błędy w w testach kompetencji poznawczych). Niestety w większości przypadków ta utrata jest długotrwała. Wyniki przedstawiono w raporcie: Populacyjna analiza związku między używaniem substancji psychoaktywnych a rozwojem poznawczym nastolatków.

Dzieci i młodzież narażone są na wszelkie skutki oraz działanie, które dotyczą również i osób starszych (opisano je powyżej).

Dodatkowo, częste stosowanie marihuany przez osoby młode, może prowadzić do:

  • zaburzeń koncentracji,
  • problemów z pamięcią,
  • problemów z przyswajaniem nowej wiedzy,
  • problemów z podejmowaniem decyzji,

Powyższe skutki są jednak mniej trwałe i zaczynają ustępować po upływie około 72 godzin. Jednak jeśli palenie marihuany to proces powtarzany, może prowadzić do trwałych zaburzeń.

Te wyniki powinny dać do myślenia głównie rodzicom i opiekunom. Na ile to możliwe, muszą odwlekać w czasie potencjalny kontakt dziecka z marihuaną.

Skutki uboczne i działania niepożądane

Mitem jest to, że marihuana nie może powodować skutków ubocznych. Mając na względnie możliwe interakcje z lekami, choroby towarzyszące i szereg dolegliwości, zażywanie marihuany może powodować nasilenie samej choroby. Z tego powodu tak ważne jest to, by to właśnie lekarz prowadził terapię farmakologiczną biorąc pod uwagę możliwe skutki i działania niepożądane.

Marihuana może wywołać:

  • zaostrzenie leczonej choroby,
  • skutki uboczne innych leków,
  • nowe objawy choroby,
  • objawy alergiczne,
  • zmiany w masie ciała,
  • może maskować negatywne wyniki badań.

Krótkotrwałymi skutkami ubocznymi, mogącymi pojawić się bezpośrednio po zastosowaniu marihuany medycznej będą:

  • suchość w ustach,
  • podrażnienie gardła i śluzówek,
  • przekrwienie oczów i obrzęk powiek,
  • kaszel,
  • obniżenie lub wzrost ciśnienia,
  • biegunka,
  • zawroty głowy,
  • zmiana apetytu,
  • senność, zmęczenie, rozkojarzenie, niezdolność do wysiłku intelektualnego i koncentracji,
  • upośledzenie pamięci krótkotrwałej,
  • zaburzenie widzenia, halucynacje, stany lękowe,
  • zaburzenia motoryki i koordynacji ruchowej,

Z uwagi na szereg skutków ubocznych, zakazuje się prowadzenia jakichkolwiek pojazdów po zażyciu marihuany.

Czy możliwe jest uzależnienie?

Wyniki badań są jednoznaczne i wskazują na możliwe uzależnienie się od długotrwałego palenia marihuany. Z raportów medycznych i opracowań wynika, że uzależnienie psychiczne może wystąpić u około 9% osób, czyli 1 pacjenta na 10. Jest to jednak dużo niższe prawdopodobieństwo niż w przypadku tytoniu, alkoholu czy opioidów.

Uzależnienie określa się na podstawie skutków odstawienia marihuany. Jeśli w ciągu 1-2 dni od zaprzestania stosowania pojawią się takie efekty jak: bóle głowy, zmiana apetytu, rozdrażnienie i zdenerwowanie, bezsenność, oznacza to, że pacjent uległ uzależnieniu. Efekty te ustępują natomiast po okresie około 2 tygodni od ostatniego kontaktu organizmu z THC.

Gdzie kupić medyczną marihuanę?

Produkty konopne kupić można w aptece na receptę wydaną przez lekarza prowadzącego. Niestety tylko około 8% aptek w Polsce posiada marihuanę medyczną. Nie jest to środek popularny w stosowaniu, a dodatkowo wchodzą tutaj w grę czynniki przechowywania. Z upływem czasu oraz ze względu na warunki, kannabinoidy zawarte w konopiach ulegają rozkładowi lub rozpadowi na inne związki chemiczne.

Należy podkreślić fakt, że konopie w obrocie medycznym, zyskały w ostatnim czasie dużą popularność . To spowodowało, że na rynku wystąpił niedobór suszu z uwagi na dość wąskie grono producentów, a dużą ilość pacjentów. W Polsce nie ma producentów medycznej marihuany, a pacjenci zdani są na dystrybutorów zagranicznych. Ci z kolei musza spełnić wszelkie normy unijne, które zmuszają ich do posiadania odpowiednich certyfikatów. W krótce sytuacja ta się zmieni, a na rynku pojawią się nowi producenci.

Ile kosztuje leczenie w Polsce? Czy jest refundowana?

Terapia medyczną marihuaną nie należy do najtańszych w porównaniu do wielu innych leków. Należy wziąć pod uwagę fakt, że oprócz samego suszu, kosztem będą systematyczne wizyty i porady lekarskie. Są one wskazane u specjalistów, którzy mają doświadczenie w tym zakresie. Dodatkowo nie należy rezygnować z dotychczasowych porad u innych lekarzy (onkolodzy, neurolodzy, psychiatrzy), a najlepiej by byli oni w stałej współpracy.

Koszt wyrobów medycznych na bazie konopi indyjskich to około 60 zł za 1 gram suszu. Obecnie w Polsce dostępne są opakowania:

  • 5g – co daje około 300 zł za opakowanie,
  • 10g – co daje około 600 zł za opakowanie.

Kto pokrywa koszty leczenia marihuaną? Niestety, ale w Polsce produkty na bazie konopi nie są objęte refundacją, dlatego z kosztami leczenia tą metodą musi liczyć się pacjent. Zakładając 1-2 opakowania tych środków i dodatkowe wizyty lekarskie, leczenie może być stosunkowo drogie – 500 – 2000 zł miesięcznie.

Kto produkuje marihuanę na potrzeby leczenia i medycyny?

W Polsce produkcja konopi indyjskich na cele farmaceutyczne została dopuszczona w ograniczonym stopniu dopiero w 1 kwartale 2022 roku. Uprawy konopi o wyższej zawartości THC, z których wytwarzane będą produkty lecznicze wymagają zezwolenia głównego inspektoratu farmaceutycznego, po konsultacji z policją. Na ten moment taką uprawę mogę podejmować jedynie polskie instytuty badawcze pod nadzorem ministra do spraw rolnictwa.

Wprowadzenie medycznej marihuany na Polski rynek nie jest prosty. Należy spełnić szereg wymagań oraz posiadać wymagane certyfikaty (tych jest wiele). Z uwagi, że ustawa dopuściła medyczną marihuanę dopiero w 2017 roku, pacjenci mogą korzystać z produktów oferowanych głównie przez firmy kanadyjskie i niemieckie. Posiadają one certyfikat EU-GMP, który jest brany pod uwagę najczęściej, podczas wydawania pozwoleń na obrót medyczną marihuaną. Pozostałe firmy w tym amerykańskie, dopiero dążą do uzyskania konkretnych zezwoleń.

Producenci suszu z konopi indyjskich dopuszczeni na rynku polskim to:

  • Cronos Group
  • Maricann
  • Aurora Cannabis
  • Tilray
  • Canopy Growth
  • Aurora Deutschland GmbH

Wdrożenie certyfikatów GMP jest stosunkowo drogie co powoduje, że w Polsce jak i na Świecie istnieje niewielu producentów marihuany medycznej.

Przechowywanie produktów z konopi

Z punktu widzenia pacjenta, przechowywanie suszu marihuany nie jest problematyczne. Producenci oddają do dyspozycji produkt najwyższej jakości i odpowiednio zabezpieczają go przed przedostawaniem się wilgoci do wewnątrz poprzez odpowiednie opakowania lub torby antyzapachowe. Ważną wskazówką jest to, że THC i CBD ulega przemianom pod wpływem UV oraz temperatury. Przedostanie się wilgoci do marihuany lub jej nadmierne wysuszenie będzie miało wpływ na jakość suszu. Oprócz THC i CBD znajdują się w nich inne związki, które również mogą ulec rozpadowi do innych form przez co tracą swoje właściwości.

Jakie są najlepsze warunki do przechowywania marihuany leczniczej?

  • Zimne miejsca jak lodówka – wysoka temperatura powoduje rozkład THC do CBN,
  • Miejsca bez dostępu światła – zamknięte opakowania, ciemne pomieszczenia (światło UV ma wpływ na degradację THC),
  • Szczelne opakowania uniemożliwiające dostawanie się pleśni, grzybów oraz wilgoci.

Medyczna marihuana a kontrola Policji – środki ostrożności

Pamiętaj! Marihuana z czarnego rynku jest nielegalna i według prawa nie można jej stosować jako medycznej.

Terapię przy użyciu marihuany, należy przeprowadzać w zaciszu domowym mając na uwadze pozostałych domowników. Ważne jest by to tylko osoba chora miała styczność z oparami pochodzącymi z konopi. Nie pojawią się tutaj kłęby dymu jak w przypadku tytoniu (waporyzacja go nie uwalnia), ale warto dbać również o bezpieczeństwo pozostałych osób w mieszkaniu (szczególnie jeśli w pobliżu przebywają dzieci i kobiety w ciąży). Takie podejście zminimalizuje ryzyko kontroli przez Policję lub inne organy.

Jeśli jednak dojdzie do sytuacji, że przypadkowo Policja dokona rutynowej kontroli i odnajdzie marihuanę medyczną, są odpowiednie środki, które zaradzą niepotrzebnym problemem i nie wywołają zamieszania. Chodzi zarówno o pacjenta jak i Policjantów, którzy na codzień wykonują swoje obowiązku, a w tym wykonują działania prewencyjne wynikające z ustawy o zakazie używania i posiadania suszu konopnego. Dla nich też nie jest to sytuacja codzienna, bowiem wymaga weryfikacji i podjęciu stosownej kontroli.

Na taką ewentualność każdy pacjent leczący się marihuaną musi posiadać:

  • dzienniczek pacjenta wydany przez lekarza prowadzącego,
  • certyfikat upoważniający do stosowania medycznej marihuany,
  • dla bezpieczeństwa można nosić przy sobie dowód zakupu suszu.

Jak wyglądała legalizacja marihuany medycznej w Polsce i Europie?

Jak wcześniej wspomniano, pojęcie medycznej i leczniczej marihuany nie istnieje w świetle prawa. To potocznie utarta nazwa ukazująca jej przeznaczenie i zastosowanie w lecznictwie i farmakoterapii.

Ustawa definiuje jedynie rośliny z jakich można produkować i wprowadzać leki do obrotu. Po wydaniu zezwolenia przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, wszelkiego typu leki wytwarzane z konopi indyjskich, można stosować w medycynie i obrocie na rynku aptecznym. Jej brzmienie wygląda następująco:

Ziele konopi innych niż włókniste oraz wyciągi, nalewki farmaceutyczne, a także wszystkie inne wyciągi z konopi innych niż włókniste oraz żywica konopi innych niż włókniste, o których mowa w załączniku nr 1 do ustawy, mogą stanowić surowiec farmaceutyczny, o którym mowa w art. 2 pkt 40 ustawy z dnia 6 września 2001 r.

USTAWA z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych.

Warto zaznaczyć, że zmianie uległa nie tylko Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z października 2005 roku, ale wraz z nią znowelizowano także Ustawę o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych z dnia 12 maja 2011 r.

To te obie zmiany doprowadziły do tego, że marihuanę wytwarzaną z konopi indyjskich, uznano jako półprodukt do tworzenia leków, a następnie do wykorzystania ich w leczeniu i medycynie. Cały proces legislacyjny wyglądał następująco:

Jak wyglądała legalizacja marihuany medycznej w Polsce
Proces legalizacji produktów medycznych pochodzących z innych konopi niż siewne (włókniste)

Marihuana określana mianem rekreacyjnej, nadal jest zabroniona i zakazana w produkcji, użytku oraz obrocie. Za jej posiadanie i handel, grożą kary finansowe oraz kary pozbawienia wolności. Nie należy traktować jej jako medycznej z uwagi na możliwe dodatki chemiczne, brak kontroli nad składem, stężeniami THC i CBD.

Podsumowanie

Niezależnie od wielu czynników, marihuana zawsze będzie mieć swoich zwolenników, ale i przeciwników. Zarówno wśród pacjentów jak i w środowisku lekarskim. Problematyczną kwestią są utarte stereotypy, brak edukacji, właściwości narkotyczne THC, stosunkowo niewystarczająca ilość badań i wiele wiele innych.

Jak pokazują opinie i doświadczenia pacjentów, ma ona ogromny potencjał i może być w przyszłości skutecznym lekiem na wiele chorób oraz dolegliwości jakie im towarzyszą. Nowelizacja ustawy w Polsce, ale i w innych krajach nie pozostawia złudzeń, środki na bazie konopi indyjskich zostaną z nami już na długo. Cała nadzieja spoczywa już tylko w rekach naukowców, lekarzy, firm farmaceutycznych opracowujących metody uprawy i produkcji leków konopnych.

Badania i źródła wiedzy na temat „MM”

Dostępna jest duża liczba badań oraz opracowań na temat marihuany i jej właściwościom oraz działaniom jakie wywołuje w naszym organizmie. Jeśli chcesz poznać więcej szczegółów, sięgnij do literatury poniżej.

  1. UZALEŻNIENIA : geneza, terapia, powrót do zdrowia. Bohdan T. Woronowicz. – Poznań, Warszawa 2009.
  2. Cannabis and psychosis. Louisa Degenhardt PhD & Wayne Hall PhD
  3. Uzależnienie od narkotyków. Charakterystyka środków psychoaktywnych. Szukalski B. Jabłoński, Bukowska, Czabała.
  4. Sieroławski J. Używanie alkoholu i narkotyków przez młodzież szkolną. Raport z ogólnopolskich badań ankietowych zrealizowanych w 2011 r.
  5. Cannabis use and later life outcomes. David M Fergusson, Joseph M. Boden
  6. Konsekwencje używania i nadużywania marihuany w świetle współczesnej wiedzy.
  7. Cannabis use and cannabis use disorders among individuals with mental illness. Shaul Lev-Ran, Bernard Le Foll, Kwame McKenzie, Tony P. George, Jürgen Rehm.
  8. Cannabis use and mania symptoms: a systematic review and meta-analysis. Melanie Gibbs, Catherine Winsper, Steven Marwaha, Eleanor Gilbert, Matthew Broome, Swaran Singh.
  9. Cannabis use and first manic episode. Nathalie Bally, Daniele Zullino, Jean-Michel Aubry.
  10. Excessive cannabis use is associated with earlier age at onset in bipolar disorder. Trine Lagerberg, Kjetil Sundet, Sofie Aminoff, Akiah Berg, Petter Ringen, Ole Andreassen, Ingrid Melle.
  11. An evidence based review of acute and long-term effects of cannabis use on executive cognitive functions. Rebecca Crean, Natania Crane, Barbara Mason.